CSS5 Diye Bir Sürüm Yok, Terim Yine de İşe Yarıyor
CSS5 diye onaylanmış bir sürüm yok. CSS2.1'den sonra dil tek parça halinde numaralanmayı bıraktı; her modül kendi seviyesini ayrı takip ediyor, Selectors Level 4 ile CSS Color Level 5 aynı anda yaşıyor. Terim yine de tutuyor, çünkü 2009'dan bu yana eklenen yüzlerce özelliği tek kelimeyle anmanın pratikte başka yolu kalmadı. Nerede işe yaradığı ile nerede yanılttığı ayrı konular.
Terim nereden çıktı
W3C bünyesindeki CSS-Next topluluğu, tarayıcılara yayılmış özellikleri dönemlere bölüp adlandırmayı öneriyor: 2018 civarında oturanlar için CSS4, 2019 sonrası yaygınlaşanlar için CSS5. Amaç yeni bir spesifikasyon yazmak değil, eğitim materyalinden iş ilanına kadar herkesin "modern CSS" derken aynı kümeyi kastetmesini sağlamak. Smashing Magazine'in konuyu açan yazısı tartışmayı geniş kitleye taşıdı.
İhtiyaç gerçek. On beş yıldır CSS3 logosu basılı kurs sayfaları duruyor, ilanlarda hâlâ "CSS3 bilgisi" isteniyor. O logo bugün flexbox'ı bile tam kapsamıyor.
Sürüm numarası ile modül seviyesi aynı şey değil
Buradan itibaren terim kendi ayağına dolanıyor. CSS Color Module Level 5 zaten var ve yayında; color-mix() o modülden geliyor. Yani "CSS5" dediğinizde muhatabınız pekâlâ tek bir modülün beşinci seviyesini anlayabilir. Selectors tarafında en güncel seviye 4, Grid tarafında 3. Tek bir rakamın altına toplanan şey, aslında birbirinden bağımsız ilerleyen onlarca sayaç.
Küçük ama anlamlı bir detay: topluluğun kendi adresi bugün hâlâ w3.org/community/css4. Sürüm karmaşasını çözmek için kurulan grubun URL'sinde eski sürüm numarası kalmış olması, numaralandırmanın neden bırakıldığını tek başına anlatıyor.
İlanda ve CV'de rakam yerine ne yazmalı
İş ilanına "CSS5 bilir" yazmam, çünkü karşı tarafa hiçbir bilgi geçmiyor. Özellik adı geçiyor. Aday da adaydan beklenen de netleşiyor:
- container queries ve
@containerile bileşen bazlı duyarlılık :has()ile üst öğeyi koşula bağlama- subgrid, iç içe ızgaraların hizasını bozmadan kurma
- cascade layers, üçüncü parti CSS'i kendi katmanınızın altına itme
- logical properties, sağdan sola düzenleri ayrı stil sayfası yazmadan destekleme
Bu liste bir mülakatta konuşulabilir. "CSS5" konuşulamaz.
Destek sorusunun cevabı sürüm adında değil
Bir özelliği kullanıp kullanamayacağınızı sürüm etiketi söylemez, tarayıcı desteği söyler. Baseline verisi ve caniuse tabloları tam olarak bunun için var. Sınırda kalan bir özellikte kararı koda bırakın:
@supports (container-type: inline-size) { .card { container-type: inline-size; } }Yedek düzen dışarıda kalır, destekleyen tarayıcı iyi olanı alır. Sürüm tartışmasına hiç girmeden iş biter.
Yine de faydası var
Terimi savunulacak bir yer varsa o da eğitim ve müfredat. Bir kursun içeriğini "CSS3" diye satmak 2026'da yanıltıcı; öğrenciye hangi kümeyi öğreteceğinizi tek kelimeyle söylemek işe yarıyor. Dokümantasyonda, hata kaydında, tarayıcı destek konuşmasında ise rakamın yeri yok. Orada modülün adı ve seviyesi geçer.
Kaynaklar