SCAMPER Yöntemi: Var Olan Ürünü Yedi Soruyla Yeniden Düşünmek
SCAMPER, elinizde zaten var olan bir ürünü ya da süreci yedi ayrı soru penceresinden geçirip nerede değişebileceğini gösteren bir fikir üretme tekniğidir. Adı, İngilizce yedi eylemin baş harflerinden gelir. Yöntemin gücü soruların zekasında değil, sıradanlaşmış bir şeye bakarken beyni kendi alışkanlığından çıkmaya zorlamasında.
Harflerin karşılığı
Yedi adım şu eylemleri temsil eder:
- Substitute: bir parçayı, malzemeyi veya kuralı başka bir şeyle değiştirmek
- Combine: iki özelliği, iki ürünü ya da iki adımı tek şeyde toplamak
- Adapt: başka bir alanda işe yarayan çözümü buraya taşımak
- Modify: bir özelliği büyütmek, küçültmek veya biçimini değiştirmek
- Put to another use: aynı şeyi bambaşka bir amaç için kullanmak
- Eliminate: bir parçayı tamamen çıkarmak
- Rearrange: sırayı, akışı veya yerleşimi değiştirmek
Listeyi ezberlemenize gerek yok. Kağıdın kenarına yedi harfi yazıp sırayla üstünden geçmek, yöntemin tamamı.
Soruları neye sorarsınız
Somut bir şey seçmeden SCAMPER çalışmaz. Diyelim ki elinizde altı alanlı bir üyelik formu var ve tamamlanma oranı düşük. Substitute penceresinden bakınca soru şu olur: e-posta doğrulamasını tek kullanımlık kodla değiştirsek ne olur? Eliminate penceresinden: telefon alanını çıkarsak kaydın hangi kısmı bozulur? Rearrange penceresinden: ödeme adımını kayıttan önceye alsak kullanıcı hangi noktada duraklar?
Sorular basit görünüyor. Değeri de burada zaten; formu her gün gören biri bu üç soruyu kendiliğinden sormaz, çünkü formun mevcut hali onun kafasında artık bir veri değil bir varsayım.
Yanıtları sıralarken tek ölçüt işe yarayabilir: bu fikri önümüzdeki hafta deneyip sonucunu görebilir miyiz? Göremiyorsak fikir kötü değil, sadece şimdilik ölçülemez, ayrı bir listeye gider.
Eliminate ile Combine arasındaki fark
Yedi adım eşit verimde değil. Eliminate'i Combine'dan daha güvenilir buluyorum: bir alanı, bir ayarı, bir onay ekranını çıkardığınızda ortaya çıkan değişiklik ertesi gün ölçülebilir ve yanlışsa geri alınması kolaydır. Combine ise toplantıda çok iyi duran, uygulamada iki ayrı davranışı tek ekrana sıkıştırdığı için maliyeti ancak koda dokununca görünen öneriler üretmeye meyillidir. İkisini aynı oturumda kullanacaksanız Eliminate ile başlayın, elinizde daha az parça kalınca Combine'ın önerileri de daha az uçuk olur.
McDonald's örneği
Yöntemin ders kitaplarına giren örneği McDonald's. Şirketin klasik restoran modelinden ayrıldığı üç hamle, SCAMPER'ın üç adımına birebir oturuyor: garson servisini kaldırıp self servise geçmek (Eliminate), ödemeyi yemekten önceye almak (Rearrange), asıl işi hamburger satmaktan franchise ve gayrimenkule kaydırmak (Put to another use).
Örnek şunu da gösteriyor: en büyük getiriyi sağlayan hamle bir şey eklemek değil, çıkarmaktı. Servis kaldırıldığında masa devir hızı arttı, personel maliyeti düştü ve mutfak tek bir akışa göre yeniden kurulabildi.
Ekiple uygularken
Beyin fırtınası oturumlarında yaygın hata, herkesin yedi adımın hepsini ayrı ayrı doldurmasıdır. Beş kişilik bir ekipte bu, otuz beş öneri demek ve o noktada darboğaz fikir üretmek değil, üretilenleri elemek olur. Adımları kişilere dağıtmak daha iyi çalışıyor: her katılımcı tek bir harften sorumlu olsun, oturumun ikinci yarısı da değerlendirmeye kalsın.
Yöntemin sınırı
SCAMPER bir yaratıcılık reçetesi olarak anlatılıyor ama girdisi olmadan çalışmayan bir tekniktir. Yedi sorunun hepsi mevcut bir nesneye asılır: değiştirilecek bir parça, çıkarılacak bir adım, yeri değişecek bir akış. Henüz ürünü olmayan bir girişimci bu yöntemle sıfırdan fikir üretemez, elindeki en yakın şeyi (rakibin ürününü, kendi kullandığı bir aracı) masaya koyması gerekir.
İkinci sınır listenin kendi içinde. Modify'ın küçültme yönü ile Eliminate aynı eksenin iki ucu: bir özelliği küçültmeye devam ederseniz vardığınız yer onu tamamen çıkarmaktır. Bu yüzden iki adım çoğu oturumda benzer öneriler doğurur ve ekip aynı fikri iki kez bulduğu için yöntemi verimli sanır. Tekrarı fark etmenin pratik yolu, önerileri harfe göre değil dokundukları parçaya göre gruplamak.