UX Tasarımcı Olmak: Beceriler, Portföy ve Kariyer Yolları
UX tasarımcı olmanın tek bir kapısı yok; bu işe grafik tasarımdan da geliniyor, psikolojiden de, yazılımdan da. İşe alan tarafın baktığı şey ise her seferinde aynı: önünüze konan bir problemde hangi kararı neden verdiğinizi gösterebiliyor musunuz. Beceri listesi bunu göstermez, portföy gösterir.
İşin kendisi karar vermektir
UX tasarımını renk, tipografi ve buton yerleşimi üzerinden anlatmak işi olduğundan küçük gösteriyor. Bunlar sonucun görünen yüzü. Asıl iş bir ekranın hangi soruyu cevaplayacağına karar vermek: kullanıcı buraya neden geldi, önündeki üç seçenekten hangisi ona lazım, kalan ikisi orada ne arıyor.
“Kullanıcı dostu arayüz” cümlesi de tek başına bir şey söylemiyor. Kimin için dost, hangi görevde? Günde kırk fatura giren muhasebeci için dostluk, klavyeden elini çekmeden işi bitirebilmektir. Aynı ekranı ayda bir giren birine göre kurarsanız birinci kullanıcının gününü uzatırsınız. İkisini birden memnun eden bir tasarım yok. Hangisini önceleyeceğinizi seçersiniz, sonra o seçimi savunursunuz.
Beceriler eşit ağırlıkta değil
Yaygın listeler araştırma, arayüz tasarımı, prototipleme, iletişim ve analitik düşünmeyi yan yana dizer. Sıralama şöyle olmalı:
- Problemi doğru kurmak. Yanlış soruya verilmiş kusursuz bir arayüz, işe yaramaz bir arayüzdür.
- Kullanıcıyı izlemek. Anket değil, izleme: insanın ne yaptığıyla ne söylediği çoğu zaman uyuşmuyor.
- Hızlı prototip ve test. Kâğıt üzerine çizilmiş beş ekran, cilalanmış tek ekrandan daha çok şey öğretir.
- Kararı anlatmak. Geliştiriciye, ürün sahibine, bazen bütçeyi tutan kişiye.
- Arayüz tasarımı. Öğrenmesi en kolay ve en görünür olan; bu yüzden en çok abartılan.
Araç tartışması buradan bakınca yerine oturuyor. Figma, Sketch ve Adobe XD arasındaki fark birkaç haftalık öğrenme meselesi; hangi ekranı çizeceğinize karar vermek yılların meselesi. İlanlarda araç adının geçmesi o aracın işin özü olduğunu göstermiyor, sadece ekibin dosyayı hangi formatta beklediğini söylüyor.
Portföy altı rolü birden kanıtlayamaz
UX şemsiyesi altında sayılan roller birbirinden ayrı işler: arayüz tasarımı, kullanıcı araştırması, bilgi mimarisi, etkileşim tasarımı, ürün metni yazarlığı. Portföy tavsiyeleri ise çoğu zaman hepsini birden göstermenizi öğütler. Bu iki tavsiye aynı anda doğru olamaz. Altı alandan örnek koyan bir portföy, altı alanda da yüzeyde kalmış çalışma demektir; karşıdaki kişi hangisinde iyi olduğunuza karar veremez, karar veremediği dosyayı da eler.
Üç vaka yeter. Her birinde dört şey bulunsun: hangi problem, ne ölçtünüz, neyi değiştirdiniz, sonra ne oldu. Dördüncüsü çoğu portföyde yok. Olmadığı da anlaşılıyor, çünkü “kullanıcı memnuniyeti arttı” cümlesinin arkasında bir sayı yoksa o cümle sonuç değil, temennidir.
Tasarım kararının bir maliyeti var
Geliştirme ekibiyle çalışan tasarımcıyı ayıran şey, önerdiği şeyin ne kadar tuttuğunu kabaca tahmin edebilmesi. “Şuraya küçük bir filtre koyalım” cümlesi arka tarafta yeni bir sorgu, büyük ihtimalle yeni bir indeks, bir de sonuç bulunamadı ekranı demek. Maliyeti konuşulmadan masaya konan tasarım sprint içinde sessizce küçülür ve sonunda sizin tasarlamadığınız bir şey yayına çıkar (tasarımcının kod yazmasını beklemiyorum, sadece “bu ne kadar sürer” diye sorabilmesini).
Kariyerin gidebileceği yerler
Girişte en gerçekçi kapı arayüz tarafı, çünkü işe alan taraf portföyden en hızlı burada emin oluyor. Geri kalan roller genelde birkaç yıl sonra ayrışıyor:
- UX araştırmacısı: kullanıcı davranışını ve motivasyonunu inceler, bulguyu ekibin karar verebileceği hale getirir.
- Bilgi mimarı: içeriğin ve gezinmenin nasıl kurulacağına karar verir. Arama kutusunun kurtarmak zorunda kaldığı her site burada zayıftır.
- Etkileşim tasarımcısı: ekran içindeki hareketi, durumları ve geri bildirimi kurgular.
- UX yazarı: arayüzdeki metni yazar. İyi yazılmış bir hata mesajı, çoğu görsel iyileştirmeden fazla iş görür.
- Ürün tasarımcısı ve tasarım yöneticisi: kararın kapsamı ekrandan ürüne, sonra ekibe genişler.
Bu yolların hiçbiri sertifikayla açılmıyor. Açan şey, arkasında durabildiğiniz karar sayısı.