UX Portföyü İçin Araç Seçimi ve Öğrenme Yolu
Portföy hazırlarken ilk soru genelde "hangi aracı öğrenmeliyim" oluyor. Sıralama ters kurulmuş: portföyde hangi işi göstereceğine karar verirsen araç listesi kendiliğinden daralır. Araçları popülerliğe göre dizmek yerine yaptıkları işe göre ayırmak, hem seçimi hem öğrenme sırasını kolaylaştırıyor.
Portföy aslında neyi kanıtlar
Portföy, bitmiş ekranların galerisi değil. Karşı taraf ekrandan çok ekrana nasıl gelindiğini okur: hangi soruyu sordun, kime sordun, gelen cevap tasarımı nerede değiştirdi. Dolayısıyla portföyde dört tür çıktı dolaşır, araç ihtiyacı da bunlardan doğar: araştırma bulgusu, akış ve bilgi mimarisi, iskelet, etkileşimli prototip.
Bu dördünün ağırlığı başvurduğun role göre değişir. Araştırma ağırlıklı bir pozisyonda cilalı prototip tek başına az şey anlatır; ürün tasarımı tarafında ise akış şeması tek başına yetmez. Araç listeni de bu ağırlığa göre kur, herkesin kullandığı araca göre değil.
Araştırma tarafı
Anket ve geri bildirim toplamak için Google Forms çoğu portföy projesine fazlasıyla yeter: ücretsiz, soru tipleri yeterli, sonuçları tabloya döker. Typeform daha akıcı bir doldurma deneyimi sunar ve tamamlanma oranını yukarı çeker, ama ücretsiz planında cevap sınırı var. SurveyMonkey kurumsal görünümlü anketler için pratik; kısıtlarının çoğu yine ücretsiz sürümde karşına çıkar.
Portföy açısından kritik olan aracın markası değil, sorularının nasıl kurulduğu ve kaç kişiye ulaştığın. On iki kişilik bir anketten çıkardığın net bir bulgu, üç yüz kişilik ama yönlendirici sorularla toplanmış bir veriden daha iyi okunur.
Akış ve bilgi mimarisi
LucidChart tarayıcıda çalışır ve ortak düzenlemede rahattır. Visio ofis ekosistemine alışkın ekiplerde hâlâ yerini koruyor, Windows tarafına bağlı ve ücretli. OmniGraffle ise Mac'te diyagramla wireframe'i aynı dosyada tutmayı sağlıyor.
Akış şemalarını ben genelde Mermaid ile çözerim: diyagram düz metin olarak duruyor, değiştiğinde neyin değiştiği sürüm geçmişinde okunabiliyor, portföye görsel gerektiğinde dışa aktarması tek adım. Tasarım ekibi dışından bir paydaşla birlikte çizilecekse LucidChart daha az sürtünme yaratıyor, çünkü karşı tarafın hiçbir şey kurması gerekmiyor.
Wireframe ve prototip
- Balsamiq: El çizimi görünümü sayesinde erken konseptte işe yarar. Bu görünümün asıl faydası estetik değil, karşı tarafın renk ve yazı tipi tartışmasına girmeden akışa odaklanması.
- Marvel: Statik ekranları hızlıca tıklanabilir hale getirir, küçük akışları test etmek için yeterli.
- Figma: Tarayıcıdan çalışır, ortak düzenleme ve sürüm geçmişi dahili. Portföy paylaşımında da avantajlı, çünkü izleyiciye kurulum gerektirmeyen bir bağlantı veriyorsun.
- Sketch: Mac'e bağlı, eklenti ekosistemi geniş. Hâlâ birçok ekibin dosya arşivi bu formatta duruyor.
- Adobe XD: Eski listelerde sık geçer ama Adobe uygulamaya yeni özellik geliştirmeyi bıraktı ve tek uygulamalık abonelik olarak satmıyor. Portföyü bugün buradan kurmanın pratik bir gerekçesi kalmadı.
Üç prototipleme aracını yüzeysel bilmek yerine birini derinlemesine bilmek portföyde daha çok işe yarıyor. Bileşen yapısı, otomatik düzen ve sürüm yönetimi gibi konular ancak bir araçta derine inince öğreniliyor ve iş görüşmesinde sorulan sorular tam da orada başlıyor.
Öğrenirken nereye kadar dokümantasyon
Yaygın tavsiye, aracın kendi dokümanından başlamak yönünde ve doğru bir tarafı var: en güncel bilgi orada. Ama bu tavsiye kendi içinde bir boşluk bırakıyor. Üreticinin dokümanı aracın özelliklerini öğretir, tasarım sürecini öğretmez. Maske, bileşen ve otomatik düzen sayfalarını bitirdiğinde elinde aracı kullanabilen ama neyi neden yaptığını anlatamayan bir tasarımcı oluyorsun; portföyde değerlendirilen ise ikincisi.
Bu yüzden öğrenmeyi boş bir dosyada değil, gerçek bir portföy projesinin ihtiyacı üzerinden yürütmek gerekiyor. Sıra şöyle işliyor: elindeki problemi tanımla, o adımda hangi çıktıya ihtiyacın olduğunu yaz, aracın sadece o çıktıyı üreten kısmını öğren. Geri kalanı, ihtiyaç doğduğunda zaten öğreniyorsun.
Video kurslar bu akışın içinde dolgu değil, tıkandığın noktada hızlandırıcı olarak işe yarar. Baştan sona izlenen sekiz saatlik bir kurs genelde izlendiği hızda unutuluyor.
Seçerken bakılacak birkaç şey
Platform uyumu ilk filtre: Mac'e bağlı bir araç, Windows kullanan bir ekiple çalışacaksan baştan eksi. Ekip çalışması gerekiyorsa yorum ve eşzamanlı düzenleme desteği pazarlık konusu değil. Bütçe tarafında ücretsiz planların çoğu portföy ölçeğinde yetiyor, sınırlar genelde ekip ve dosya sayısında başlıyor.
Portföyde araçların adını saymak yerine, her projede hangi aşamada neyi neden kullandığını bir iki cümleyle yazmak daha fazla iş görüyor. Süreci anlatan kısa bir not, aynı ekranın daha büyük bir ekran görüntüsünden değerli.
Kaynaklar