VR'de UX Süreci: Tanımla, Yap, Öğren Döngüsünün Sınırları
Tanımla, Yap, Öğren döngüsü VR yazılarının neredeyse hepsinde aynı şemayla anlatılıyor ve şemaya kimse itiraz etmiyor. Döngü yanlış değil. Sorun, ekran tasarımından olduğu gibi devralınması: o haliyle VR'nin ilk kısıtını, yani konforu, tasarımın sonuna bırakıyor.
Tanımla: "Kim" sorusundan önce "ne kadar süre"
Persona, pazar araştırması, iş hedefiyle kullanıcı ihtiyacını dengelemek. Bunların hepsi yerinde duruyor, ama VR'de listenin başına başka bir soru geçmeli: kullanıcı bu başlığı kaç dakika taşıyacak? Üç dakikalık bir fuar deneyimiyle kırk dakikalık bir eğitim simülasyonu, aynı hedef kitleye hitap etse bile aynı tasarım değildir.
Süreyle birlikte gelen ikinci soru duruş: oturarak mı, ayakta mı, odada yürüyerek mi. Bu iki cevap navigasyonu, arayüz elemanlarının kullanıcıya uzaklığını ve sesin nasıl konumlanacağını baştan belirliyor. Çoğu kaynak ikisini de teknik detay sayıp Yap adımına erteliyor. Ertelendiğinde Yap adımında üretilen işin bir kısmı çöpe gidiyor.
Yap: Düşük doğruluklu prototip neyi ölçemez
Ekran tasarımında kâğıt taslakla başlamak hem ucuz hem doğru. VR'de aynı sıralama kısmen ters çalışıyor, çünkü projenin en olası ölüm sebebi olan rahatsızlık kâğıtta hiç görünmüyor.
Kâğıt ve 2B mockup, akış ile bilgi mimarisi için hâlâ işini görüyor. Konfor kararlarının, yani hareket şeması, ivmelenme, sanal kameranın kullanıcıdan bağımsız hareket edip etmeyeceği ve hedeflenen kare hızının, ilk haftadan başlıkta denenmesi gerekiyor. 90 Hz'de kare başına 11 milisaniyeniz var; bir kare kaçırıldığında kullanıcının gördüğü boşluk 22 milisaniyeye çıkıyor ve bunu iç kulak, göz fark etmeden önce fark ediyor. Yani VR'de prototip tek kolda değil iki kolda yürüyor: akış için ucuz, konfor için pahalı ama erken (kâğıt prototipi sevenler için can sıkıcı bir sıralama).
Öğren: Testin faturası burada başka türlü çıkıyor
Web'de beş kişiyle uzaktan test kurarsınız, öğleden sonra biter. VR'de her oturum donanım hazırlığı, temizlik ve başlığı ilk kez takan katılımcı için ısınma süresi demek. Asıl kısıt bu da değil.
Rahatsızlık birikiyor. Aynı katılımcıya arka arkaya dört varyant denetemezsiniz; üçüncüde aldığınız yorum artık varyant hakkında değil, yorgunluk hakkındadır. Bu da denek içi karşılaştırmayı büyük ölçüde kapatıyor. Geriye iki seçenek kalıyor: varyant sayısını kısmak ya da katılımcı sayısını artırmak. Bütçe genelde birincisini seçtiriyor, o yüzden hangi iki varyantı karşılaştıracağınıza test gününden önce karar verin.
Sıra etkisi de göz ardı edilmemeli. İlk denenen deneyim, sonra geleni her zaman biraz sönük gösteriyor. Varyant sırasını katılımcılar arasında dönüşümlü uygulamak bu etkiyi tamamen silmiyor ama karşılaştırmayı okunur hale getiriyor.
Döngü nerede durur
"Sürekli iyileştirme" kulağa hoş geliyor, ancak bir bitiş kuralı vermiyor. Pratikte iki ayrı hızda dönen iki döngü var. Konfor parametreleri erken dondurulur: hareket şeması, kare hızı hedefi, kameranın davranışı. Bunları geç değiştirmek, üzerlerine kurulmuş bütün etkileşim testlerini geçersiz kılıyor. Etkileşim tasarımı ve içerik ise sona kadar dönmeye devam edebilir.
Bu ayrımı yapmayan ekipler teslimden iki hafta önce "şunu biraz daha az baş döndürür hale getirelim" kararını alıyor. O kararla birlikte, o güne kadar toplanmış kullanıcı verisinin geçerliliğini de atmış oluyorlar.
Kaynaklar