Jobs To Be Done: Doğru Problemi Seçmek ve İş Hikayesi Yazmak
Hackathon çıktılarının çoğu kötü fikir olduğu için değil, kimse "bu problem gerçekten kimin problemi" diye sormadığı için rafta kalıyor. Jobs To Be Done'ın asıl faydası yeni fikir üretmek değil, eldeki fikirleri elemek. Müşterinin halletmeye çalıştığı iş neyse önce onu tarif edersin, çözümü sonra konuşursun; iş hikayesi de bu elemenin yazıya dökülmüş hali.
Fikir bolluğu problem seçmiyor
Beyin fırtınası bittiğinde duvarda kırk post-it olur ve hepsi savunulabilir görünür. Eleme kriteri yoksa seçim, en yüksek sesle konuşanın ya da en kolay demo edilebilenin lehine biter. JTBD'nin getirdiği kriter tek satırlık: bu fikir, birinin zaten yapmaya çalıştığı bir işi gözle görülür biçimde kolaylaştırıyor mu?
Yapmaya çalışılan bir iş yoksa fikri at. Varsa, fikri değil işi tarif et. Bu sırayı ters çevirdiğin anda geri kalan her şey, seçtiğin fikri haklı çıkarma çalışmasına dönüşür.
Kalıp ve üç boşluğun işlevi
[Durum] olduğunda, [motivasyon] isterim, böylece [beklenen sonuç] elde ederim.
Durum tetikleyici bağlamdır: ne zaman, hangi baskı altında. Motivasyon, kişinin o anda ulaşmak istediği ara hedef. Beklenen sonuç ise işin bittiğini nereden anlayacağını söyler. Üçü de doluysa cümle tek başına ayakta durur, kimin ağzından çıktığını bilmene gerek kalmaz.
Kapsam tartışmalarında iş hikayesini kullanıcı hikayesinden daha güvenilir bulurum. "Bir yönetici olarak rapor indirmek istiyorum" cümlesi rolü söyler, tetikleyiciyi söylemez; tetikleyici yoksa o özelliğin ayda bir mi günde on kez mi kullanılacağını bilemezsin, tasarım da tahmine kalır.
Ortadaki boşluğa çözüm sızıyor
Kalıp hakkında en çok tekrarlanan iddia, çözümü önden dayatmadığıdır. Yazılan örneklerin çoğu bu iddiayı tutmuyor. "Önemli bir müşteri kaydolduğunda, bana bildirilsin isterim, böylece o kişiyle iletişim kurabilirim" cümlesinde bildirim zaten verilmiş bir karardır; geriye push mu e-posta mı sorusu kalır ve bu bir tasarım sorusu değil, bir ayar sorusudur.
Aynı cümlenin çözümsüz hali şu: "o kaydı geç kalmadan fark etmek isterim". İkincisini okuyan üç ekip üç farklı çözüm çizebilir; günlük özet, satış panosunda vurgulanan satır, hatta hiç arayüz olmayan bir otomatik atama. Birincisini okuyan üç ekip aynı zil ikonunu çizer.
İkinci kontrol "böylece"nin arkasında duruyor. "Bildirilsin isterim, böylece iletişim kurabilirim" cümlesinde sonuç, isteğin başka kelimelerle tekrarı. Sonucu motivasyondan mantık yürüterek türetebiliyorsan o hikaye sana yeni bilgi vermiyor demektir. O boşluğu, iş bittiğinde kullanıcının hayatında fiilen değişen şeyle doldur: kaçırılan fırsatın azalması, aramanın kısalması, bir kontrolün büsbütün ortadan kalkması.
Yol haritasını iş hikayelerinden kurmak
Tarih veren yol haritası ilk gecikmede yalana dönüşür. Yerine üç kova kullan: şimdi, sıradaki, henüz belirsiz. Şimdi kovasına yalnızca iş hikayesi yazılmış temalar girer. Hikayesi olmayan tema oraya giremez, çünkü hikayesi yoksa kimse o işi tarif edememiş demektir ve tarif edilemeyen iş tahmin edilemez.
Temaları müşterinin bağlamına göre grupla, ürünün modüllerine göre değil. Bir tema iki farklı ekranı ilgilendiriyorsa sorun temada değil, modül sınırlarındadır. Yol haritasının en faydalı tarafı da bu zaten: hangi işin senin mimarinle uyuşmadığını erken gösterir.
İhtiyaç beyanı mı, iş hikayesi mi
İhtiyaç beyanı kişiyi anlatır: "teknolojiye ilgili, çoklu görev yapan bir anne, seçenekleri güvenle karşılaştırmak ister." Kim olduğunu bilirsin, ne zaman devreye gireceğini bilmezsin. İş hikayesi kişiyi silip anı koyar: "yoğun programımın arasında okul kitaplarını sipariş etmem gerektiğinde, güvenilir seçeneği hızlıca bulmak isterim." Persona pazarlama mesajını yazarken işe yarar; ekran akışını kurarken bağlam gerekir. İkisini birbirinin yerine kullanmak, tasarım toplantılarının neden karakter tahliline dönüştüğünü fazlasıyla açıklıyor.
Nerede bırakmalı
İş hikayesi keşif ve tasarım aşamasının aracı. Çözüm netleştikten sonra ısrarla sürdürmek işe yaramaz; kabul kriteri, tahmin, teknik bağımlılık artık kullanıcı hikayesinin ve görev kaydının işi. Ama hikayeyi silme. Backlog kaydının başına iliştir, altı ay sonra "bunu neden yapmıştık" sorusuna cevap veren tek satır o olur.