Oyuncu Merkezli Tasarım: Oyunlaştırmayı Ayakta Tutan Nedir?
Oyunlaştırma projelerinin çoğu puan ve rozet ekleyerek başlar, birkaç ay sonra kimsenin açmadığı bir tabloyla biter. Sorun genelde mekanik seçiminde değil, o mekaniklerin kimin için tasarlandığı sorusundadır. Kullanıcı merkezli tasarım işin yapılabilir olmasını sağlar; oyuncu merkezli tasarım, yapılmak istenmesini.
İki soru arasındaki fark
Kullanıcı merkezli tasarım şunu sorar: kişi bu işi hatasız ve makul sürede tamamlayabiliyor mu? Oyuncu merkezli tasarımın sorusu başkadır: zorunlu olmasaydı bu sistemi yine açar mıydı? Birinci soruyu geçen bir e-öğrenme modülü ikincisinde rahatlıkla çakılır. Interaction Design Foundation'ın bu ayrımı ele alan yazısı farkı verimlilik ile bağlılık ekseninde kuruyor. Sahada görünen hali daha kaba: kullanılabilirlik testini temiz geçen sistem üçüncü haftada terk edilir, çünkü test tamamlanabilirliği ölçer, geri gelmeyi değil.
Motivasyonu bulmadan mekanik seçme
Sıra tersine çevrilmemeli. Önce kimin ne için katıldığını çıkarın, mekaniği ondan sonra seçin. Rozet, seviye, liderlik tablosu, hikaye akışı; hepsi belirli bir motivasyonu besleyen araçlardır ve yanlış kitleye takıldığında hiçbir şey yapmaz.
- Ödül peşindeki katılımcı somut ve biriken bir karşılık ister: seviye, puan, açılan içerik.
- Sosyal katılımcı görünürlük ister: takım hedefi, karşılıklı yorum, ortak ilerleme.
- Keşifçi, sistemin kendisini kurcalamak ister: gizli içerik, sıradışı yollar, isteğe bağlı zorluk.
Bu üçünü aynı ekranda aynı anda beslemeye çalışmak, çoğu projenin ilk hatasıdır. Liderlik tablosuyla kişisel ilerleme göstergesi arasında seçim yapmanız gerekiyorsa ikincisini daha güvenilir bulurum: ilerleme çubuğu herkese kendi eğrisini gösterir, liderlik tablosu ise katılımcıların ezici çoğunluğuna sürekli olarak geride olduklarını hatırlatır. Tablo, zaten öndekilerin motivasyonunu artırır; geri kalanlar için pasif bir vazgeçme sebebidir.
Pilot grup, kalabalığa bağlı mekaniği ölçemez
İteratif test her yerde tavsiye edilir, ama tavsiyenin atladığı bir sınır var. Bazı mekaniklerin etkisi grup büyüklüğüne bağlıdır ve küçük pilotta işareti bile görünmez.
Yirmi kişilik bir pilotta ilk on kişiyi gösteren bir liderlik tablosu, katılımcıların yarısını listeye alır. Aynı tablo beş yüz kişilik gerçek kullanımda dört yüz doksan kişiye "listede değilsin" der. Mekanik değişmedi, oran değişti; pilotun ölçtüğü şey de bu yüzden gerçek davranışı temsil etmiyor. Aynı durum takım rekabeti, sosyal karşılaştırma ve kıtlık temelli ödüller için de geçerli. Bunları küçük grupta test etmek istiyorsanız listeyi mutlak sayıyla değil yüzdeyle kurun, ya da mekaniği kademeli olarak açıp gerçek kitlede ölçün.
Küçük pilotun iyi ölçtüğü şeyler ayrı: akışın anlaşılırlığı, ödülün ne zaman geldiği, geri bildirimin gecikmesi, metnin tonu. Bunlar için beş kişi bile yeter.
Zorunlu süreçte oyunlaştırma
Kurumsal projelerin çoğunda katılım aslında zorunludur ve oyunlaştırma bu zorunluluğun üstüne bir kat olarak gelir. Burada dikkatli olun. Puanı performans değerlendirmesine bağladığınız anda oyun olmaktan çıkar, ölçüm aracına dönüşür; insanlar da ölçülen şeyi optimize etmeye başlar, öğrenmeyi değil. Eğitim tamamlama oranı yükselir, konuyu bilen kişi sayısı yükselmez.
Pratik ayrım şu: skorun görünürlüğüne katılımcı karar versin, skorun kaydı ise yöneticiye değil kişiye ait olsun. Kimin hangi rozette olduğunu herkese açan bir pano kurmadan önce, o panonun kariyer sonucu doğurup doğurmadığını netleştirin.
Kaynaklar