Ücretsiz Prototipleme Araçları ve Prototipin Asıl İşi
Bir ekran akışının yanlış olduğunu iki saatte öğrenmekle iki haftada öğrenmek arasındaki fark, prototipin bütün işidir. Ücretsiz araçlar bu işi herkesin erişebileceği bir yere taşıdı, ama hepsi aynı soruyu cevaplamıyor ve hiçbiri sonsuza kadar yaşamıyor. Asıl karar hangi aracı kullandığın değil, prototipin nerede duracağı.
Prototip hangi soruyu cevaplıyor
Etkileşim tasarımı, kullanıcı bir şey yaptığında ne olacağına karar verme işidir. Prototip de bu kararların provasıdır: akış mantıklı mı, kullanıcı ikinci adımda ne bekliyor, geri dönüş yolu var mı. Renk ve tipografi tartışması bu aşamada gürültüden başka bir şey üretmez.
Peki prototip ne kadar gerçek görünmeli? Sorduğun soruya bağlı. Akışı yokluyorsan gri kutular yeter, hatta işine gelir; insanlar cilalı ekrana bakınca akış hakkında değil, görsel hakkında konuşmaya başlar. Ama bir jestin ya da animasyon süresinin doğru hissettirip hissettirmediğini ölçüyorsan kaba taslak hiçbir şey söylemez, o cevabı ancak parmağın camda olduğu anda alırsın.
Konuyla ilgili yazıların çoğu iki tavsiyeyi yan yana koyar: mümkün olan en sade prototipi hazırla, sonra da onu gerçek cihazda gerçekçi biçimde denet. İkisi aynı prototipte olmaz. Hangisini seçeceğine, elindeki belirsizliğin akışta mı yoksa histe mi olduğuna bakarak karar ver.
Form ve "ücretsiz" kelimesinin ince yazısı
Google 2014'te RelativeWave'i satın aldı ve şirketin Form adlı prototipleme aracını ücretsiz hale getirdi. Form iyi bir araçtı. Mac üzerinde kurduğun prototipi iPhone veya iPad'e gönderip gerçek dokunuşla deniyordun, yani yukarıdaki his sorusunun cevabını verebilen o nadir araçlardan biriydi. Birkaç yıl sonra ürün kapandı.
Buradan çıkan ders aracın kalitesiyle ilgili değil. Büyük bir şirket bir aracı ücretsiz yapıyorsa o araç artık kimsenin gelir kalemi değildir, bir süre sonra da kimsenin işi olmaz. Peki kapandığı gün elinde ne kalır? Prototiplerin aracın kendi kapalı dosya formatında duruyorsa, hiçbir şey.
Akışı önce kağıtta, sonra kaba HTML'le kurmayı tercih ederim; araç seçimi bundan sonra gelir ve araç ölse bile elimdeki şey okunur kalır.
Prototipin kendisi de bir maliyet
Prototipleme zaman kazandırır diye anlatılır, ama bu kazanç otomatik değil. Kazanç, prototipe harcadığın süre ile yanlış uygulamayı yazıp atmanın maliyeti arasındaki farktır. Animasyonlarına kadar işlenmiş bir prototip hazırlıyorsan aynı işi iki kez yapıyorsun demektir ve fark kolayca eksiye döner.
Kaba bir ölçü: bir ekranın prototipi, o ekranı kodlama süresine yaklaşmaya başladıysa dur. Aradığın cevabı al, gerisini bırak. Prototipin en değerli özelliği çöpe atılabilir olmasıdır; atmaya kıyamadığın prototip artık prototip değil, kötü yazılmış bir ürün.
Müşteriye gösterilen prototip başka bir belgedir
Kullanıcı testi için hazırladığın prototiple müşteri onayı için hazırladığın prototip aynı şey değildir. Müşteri cilalı ekranı görünce işin bittiğini varsayar, kaba çizimi görünce hiçbir şeyin yapılmadığını. Bu yüzden paylaşılan önizleme linkinin yanına neyin çalışmadığını yazan tek bir cümle koy. O cümle, sonradan yapılacak üç toplantıyı baştan siler.
Ya prototip aşamasını tamamen atlarsan? Bazen doğru karar odur. Tek ekranlık, akışı zaten belli bir işte prototip kurmak, cevabı bilinen soruyu sormaktır. Prototip belirsizliğin olduğu yerde işe yarar; belirsizlik yoksa doğrudan kodu yaz.