UX Araştırma Yöntemleri: Hangi Soruya Hangisi Cevap Verir

Kullanıcı araştırması tek bir şey değil. Bir yöntem insanların ne söylediğini ölçer, başka biri ne yaptığını, bir üçüncüsü neyi nereye koyduğunu. Yanlış yöntemi seçtiğinizde elinizde veri olur ama cevabı olmayan bir soru kalır.

Yöntemden önce soru

Araştırma yöntemleri iki eksende ayrışır. Birincisi şu: insanların söylediklerini mi topluyorsunuz, yaptıklarını mı? Anket ve görüşme söylenene dayanır, kullanılabilirlik testi ve analitik yapılanı kaydeder. İkisi çoğu zaman uyuşmaz. Uyuşmadığında doğru olan davranıştır, çünkü kimse kendi tıklama alışkanlığını doğru hatırlamaz.

İkinci eksen sayı ile sebep arasında. "Kullanıcıların kaçı bu adımda düşüyor" sorusunun cevabı analitikte, "neden düşüyor" sorusununki gözlemde. Elinizde ikisinden biri eksikse ya nedenini bilmediğiniz bir grafik ya da kaç kişiyi ilgilendirdiğini bilmediğiniz bir hikâye kalır.

Kart sıralama

Katılımcıya içerik başlıklarının yazılı olduğu kartlar verilir, kendine göre gruplaması istenir. Açık sıralamada grup adlarını katılımcı koyar, kapalı sıralamada kategoriler önceden verilmiştir ve kartlar bunların altına dağıtılır. Yeni bir menü kurarken açık, mevcut menüyü doğrularken kapalı olanı işe yarar.

Yöntemin ucuz görünen kısmı toplama, pahalı kısmı analiz. Benzerlik matrisi kart sayısıyla değil kart çiftleriyle büyür: 30 kartta 435, 50 kartta 1225 çift eder. Bu yüzden "nasılsa liste uzun, hepsini koyalım" yaklaşımı ters teper; katılımcının oturumu uzar, sonuç bulanıklaşır. Optimal Workshop tarzı araçlar matrisi kendiliğinden çıkarır, elle tutulacak bir tablo değildir.

Uzman incelemesi

Deneyimli birinin arayüzü baştan sona gezip sorun listesi çıkarmasıdır. Genelde Nielsen'in on sezgisel ilkesi gibi bir kontrol listesine dayanır: sistem durumu görünür mü, kullanıcı yaptığı hatadan kolayca dönebiliyor mu, aynı işlem her ekranda aynı isimle mi anılıyor.

Hızlıdır ve kimseyi odaya toplamanız gerekmez. Sınırı da orada: uzman, kendi alışkanlığını kullanıcı davranışı sanabilir. Tek kişinin listesini karar dayanağı yapmak yerine iki üç kişinin birbirinden bağımsız inceleyip sonra listeleri birleştirmesi çok daha güvenilir sonuç verir. Ortak çıkan maddeler gerçek sorundur, yalnız bir kişide çıkanlar tartışmaya açıktır.

Kullanılabilirlik testi

Kullanıcıya görev verilir, yapması izlenir. "Sitemizi beğendiniz mi" değil, "iade talebi oluşturun" denir. Sesli düşünme istenir, moderatör yol göstermez; tıkandığı yerde yardım ettiğiniz an ölçtüğünüz şey arayüz olmaktan çıkar.

Moderatörlü testte az kişiyle derin bilgi alırsınız, beş sekiz kişi çoğu akış için yeter. Moderatörsüz uzaktan testte (Maze, Lookback ve benzerleri) çok daha fazla kişiye ulaşırsınız ama görev metni tek başına ayakta durmak zorundadır, yanlış anlaşılan bir cümleyi sonradan düzeltemezsiniz. Karmaşık akışları moderatörlü, net ve kısa görevleri moderatörsüz koşmak ikisinin de güçlü yanını kullanır.

Göz takibi

Ekranda nereye bakıldığını, bakışın nerede ne kadar kaldığını ölçer. Etkileyici çıktılar üretir ve tam da bu yüzden gereğinden sık istenir. Tıklama haritası, kaydırma derinliği ve bir kullanılabilirlik testinin kaydı, çoğu projede aynı kararı almanıza yetecek bilgiyi çok daha ucuza verir.

Gerçekten gerektiği yer, bakışın kendisinin iş sonucu olduğu durumlardır: yoğun bilgi taşıyan panolar, uyarı tasarımı, ilk saniyede neyin fark edildiğinin ölçüldüğü reklam ve ambalaj çalışmaları. Webcam tabanlı ucuz alternatiflerin hassasiyeti düşüktür, ekranın hangi bölgesine bakıldığını söyler, hangi satıra bakıldığını söylemez.

Saha çalışması

Kullanıcıyı kendi ortamında izlemek, ekranın dışında kalan kısmı görmenin tek yoludur. Depoda çalışan kişi eldivenle dokunmatik ekran kullanıyordur, kasadaki kişi arkasında sıra varken hızlı gitmek zorundadır, sahadaki kişinin bağlantısı belli noktalarda kopar. Bu koşulların hiçbiri ofiste yapılan testte görünmez.

Pahalı ve yavaştır, o yüzden her projede yeri yok. Ama kullanıcı grubunu hiç tanımıyorsanız ya da ürün özel bir bağlamda çalışıyorsa ilk yapılacak iş budur, çünkü diğer yöntemlerin soracağı soruları ancak buradan çıkan gözlem doğru kurar.

Persona

Persona, araştırmadan çıkan bulguyu ekibin akılda tutabileceği bir forma sokar: kim, ne için geliyor, neyi engelleniyor. Araştırmadan çıkmıyorsa, yani toplantı odasında hayal edilmişse, ekibin kendi varsayımlarına yüz vermekten başka işe yaramaz.

Bir e-ticaret projesinde hazırladığımız üç persona altı ay boyunca kimse tarafından açılmadı, işe yarayan tek belge destek kayıtlarından çıkardığımız iade nedenleri listesiydi. Persona hazırlayacaksanız her maddesinin arkasında bir veri kaynağı olsun; demografik süslemeyi atın, motivasyon ve engel kısmını tutun.

Sırayı nasıl kurarsınız

Bütçe ve zaman sınırlıysa ucuzdan pahalıya doğru gidin. Analitik ve uzman incelemesiyle başlayın, sorunun nerede olduğunu kabaca bulun. Sonra o noktaya kullanılabilirlik testi kurun, çünkü sebebi ancak orada göreceksiniz. Kart sıralama yalnızca bilgi mimarisini yeniden kuruyorsanız gerekir, saha çalışması kullanıcının bağlamı size yabancıysa, göz takibi de en sona kalır.

Tek yöntemle yürütülen araştırma genelde eksik çıkar, ama yöntem sayısını artırmak da kendi başına erdem değil. İki yöntemi birbirini doğrulayacak şekilde eşleştirmek, beş yöntemi sırf listeyi kabartmak için koşmaktan daha çok şey söyler.