Dijital Tükenmişlik ve Bölünen Dikkatin Maliyeti

Dijital tükenmişliği genelde içerik miktarına bağlıyoruz: çok fazla bildirim, çok fazla akış, açık kalan onlarca sekme. Miktar bir yere kadar açıklıyor. Aynı sayıda içeriği tek oturumda okumakla güne yayıp otuz parçaya bölerek okumak arasında zihinsel maliyet bakımından ciddi fark var; asıl yoran ikincisi.

Yoran şey okumak değil

Uzun bir makaleyi baştan sona okumak insanı bitirmiyor. Bitiren şey, okurken zihnin bir bölümünün hâlâ açılmamış bildirimde beklemesi. Dikkat tam olarak metne dönmüyor, bir kısmı arkada nöbet tutuyor.

Peki ya bildirimleri kapatınca ne oluyor? Çoğu kişide bakma isteği kaybolmuyor, yalnızca tetikleyicisi içeriden gelmeye başlıyor: telefonu eline almak için artık bildirime ihtiyaç yok. Bu yüzden bildirimi susturmak tek başına yetmiyor, ne zaman bakılacağının kararını da önceden vermek gerekiyor.

Bölünmenin kaba hesabı

Sekiz saatlik bir çalışma gününde e-postaya on beş dakikada bir bakıyorsanız gün içinde otuz iki kez ara vermişsiniz demektir. Her dönüşte kaldığınız yeri toparlamanız iki dakika sürsün: bu günde bir saatten fazla eder ve o sürede ne e-posta okumuş ne de işinizi yapmış olursunuz. İki dakika benim varsayımım, otuz iki bölünme ise doğrudan aritmetik. Kendi kontrol aralığınızı yerine koyup çarpın, sonuç rahatsız edecek kadar büyük çıkıyor.

Belirti listesi yerine tek soru

Bu konudaki yazılar uzun belirti listeleriyle başlar. Listeye bakan hemen herkes kendini birkaç maddede bulur, çünkü maddeler zaten herkes için doğrudur. Daha ayırt edici bir soru var: son bir haftada hiç bölünmeden kırk beş dakika süren tek bir iş yaptınız mı? Cevap hayırsa sorun içerik tüketiminizde değil, günün yapısında.

Çevrim dışı zamanı takvime yazmak

Niyet olarak "daha az bakacağım" işe yaramıyor, çünkü karar her seferinde yeniden veriliyor ve yorgun bir zihin bu kararı hep aynı yönde bozuyor. Kararı bir kez verip takvime yazmak, aynı kararı günde otuz kez vermekten kolay.

Bir ekipte bildirimleri tamamen kapatıp mesajlara yalnızca öğlene doğru ve gün sonunda bakma kuralını denemiştik; ilk hafta herkes tedirgin oldu, ikinci haftanın sonunda kimse eski düzene dönmek istemedi.

• Günün ilk saatini gelen kutusuna değil, en çok kafa yormanız gereken işe ayırın.
• Mesajlaşma uygulamalarına bakılacak saatleri ikiye ya da üçe sabitleyin, aradaki süreyi pazarlığa açmayın.
• Bir işi bitirmeden ikinci sekmeyi açmayın; sekme sayısı, bölünme sayısının en dürüst göstergesi.

Kendinizi ölçerken ekrana bakmak

Alışkanlık yazılarının ortak tavsiyesi ölçmek: ne kadar süre ne yaptığınızı kaydedin. Burada küçük bir çelişki var. Ölçüm de çoğu zaman bir uygulamayla yapılıyor ve o uygulamaya bakmak bir kontrol daha demek. Ölçmek istiyorsanız haftada bir kez ekran süresi özetine bakmak yeterli. Günde beş kez bakmak, ölçtüğünüz şeyi büyütmekten başka işe yaramıyor.