Kariyer Haritası Nasıl Kurulur, Nerede Tıkanır
Kariyer haritası çoğu yerde bir tür kehanet olarak anlatılır: beş yıl sonrasını yaz, adımları sırala, takip et. Oysa bu belgenin asıl işlevi geleceği bilmek değil, geçmişi kayıt altında tutmak. Aynı şablonla yazılmış iki plandan biri işe yarıyorsa, aradaki fark genelde hedeflerin isabetinde değil, kaydın düzenliliğinde.
Harita neyi çözer, neyi çözmez
Bir kariyer haritasının çözdüğü tek somut problem şu: bugün nerede olduğunuzu, geçen sene nerede olduğunuzla karşılaştırabilir hale getirmek. Bunun dışındaki iddialar tartışmalı. Sektörün üç yıl sonra hangi rolleri arayacağını plan yazarak öğrenemezsiniz; 2019'da yazılmış planların çoğunda ne uzaktan çalışma ne de bugün herkesin kullandığı araçlar vardı.
Buradan "plan yapmayın" çıkmıyor. Çıkan şu: planın hedef kısmı kaba kalabilir, kayıt kısmı sıkı olmalı. Hedef değişir, kayıt kalır.
Hedefi bölmek iyi de, aritmetiğini yapan az
"Her gün 10-15 dakika ayırın" tavsiyesi her kariyer yazısında var, ama karşılığının ne olduğunu kimse hesaplamıyor. Günde 15 dakika, yılda 91 saat eder. Yani iki haftalık tam mesainin biraz üzeri.
Bu rakamı bilmek beklentiyi yerine oturtuyor. 91 saat, sıfırdan yeni bir alana geçmeye yetmez. Elinizdeki bir aracı, dilin bir kütüphanesini ya da bir test yöntemini hakkıyla öğrenmeye rahat yeter. Hedefinizi bu ölçeğe göre seçin: "veri bilimine geçmek" günde 15 dakikalık bir hedef değil, "ekipteki mevcut raporlama sorgularını kendim yazabilir hale gelmek" öyle.
Kısa vadeli hedefin ölçüsü de burada: bitip bitmediği bir bakışta anlaşılıyorsa hedeftir, anlaşılmıyorsa niyet beyanıdır.
Güçlü yönü büyütmek ile yöneticiliğe geçmek aynı tavsiye değil
Kariyer içeriklerinin çoğu iki şeyi yan yana söyler: güçlü yönlerinize odaklanın, ve yöneticilik istiyorsanız şimdiden küçük yönetim sorumlulukları alın. Teknik tarafta çalışan biri için bu ikisi çoğu zaman ters yönlere çeker. Kod yazmakta iyi olan birinin yöneticiliğe geçişi, tanım gereği güçlü yönü bırakıp zayıf yöne yatırım yapmaktır.
Çelişkiyi çözmenin yolu tavsiyeyi seçmekten geçiyor. Uzmanlık yolunda ilerleyecekseniz güçlü yön tavsiyesi doğru: derinleşin, görünürlüğü teknik çıktı üzerinden kurun. Yöneticiliğe geçecekseniz güçlü yön tavsiyesini bilerek bir kenara bırakıyorsunuz demektir ve bunun ilk iki yılda üretkenlik düşüşü olarak geri döneceğini baştan kabul etmek gerekir. İkisini aynı anda vaat eden plan, altı ay sonra ikisinden de geri kalır.
Kayıt tutmanın işe yarayan hali
Bir dönem kıdem atlamak isteyen iki geliştiriciye planlarını yazdırmıştık; altı ay sonra işe yarayan kısım planın kendisi değil, ay ay neyi bitirdiklerini not ettikleri o kısa listeydi. Terfi görüşmesinde de tek kullanılabilir malzeme oydu.
Kaydın formatı önemli değil, düzeni önemli. Ayda bir, on dakika, üç satır:
- Bu ay bitirdiğim, adı olan iş
- İlk kez yaptığım şey
- Takıldığım ve hâlâ çözemediğim yer
Üçüncü madde en kıymetlisi. Bir yıl boyunca aynı satırın tekrar ettiğini görmek, her türlü kariyer testinden daha net bir teşhis veriyor.
Dışarıdan görüş almak
Mentorluk konusunda beklenti genelde şişirilmiş oluyor. Bir mentorun size yol haritası çizmesini beklemeyin, kendi haritanızdaki hatayı göstermesini bekleyin. Faydalı olan soru "ne yapmalıyım" değil, "bu planda gördüğüm ama sizin görmediğiniz ne var".
Aynısı ekip içi geri bildirim için de geçerli. Yılda bir yapılan performans görüşmesi kayıt yerine geçmez; o görüşmede konuşulanların çoğu son iki ayın hatırasıdır. Kendi kaydınızı tutuyorsanız görüşmeye gerçekten on iki aylık bir veriyle girersiniz, karşı taraf ise iki aylık hatırayla. Bu asimetriyi lehinize çevirmek, hangi kursu aldığınızdan daha çok işe yarıyor.