Gelişim Günlüğü: Öğrendiğinizi Değil, Ne Sandığınızı Yazın

Gelişim günlüğü tutmaya başlayan çoğu kişi üçüncü haftada bırakır. Sebep disiplin eksikliği değil, kaydedilen şeyin işe yaramaması: "bugün erişilebilirlik eğitimi aldım" satırı altı ay sonra hiçbir şey anlatmaz. İşe yarayan günlük, ne öğrendiğinizi değil, öğrenmeden önce ne sandığınızı yazar.

Katılım listesi tutuyorsunuz, gelişim değil

Tipik gelişim günlüğü şuna benzer: okunan makaleler, katılınan seminerler, öğrenilen araçlar. Bu bir katılım kaydıdır. Neye maruz kaldığınızı gösterir, ne değiştiğini değil. Aynı listeyi hiçbir şey öğrenmemiş biri de doldurabilir, üstelik daha hızlı doldurur.

Fark, kaydın içinde bir yargı bulunup bulunmamasında. "Katılımcıların arama kutusunu ilk ekranda bulacağını düşünüyordum" cümlesi, sonucu ne olursa olsun, iki yıl sonra hâlâ okunabilir bir şey söyler.

Önce tahmini yazın

Kural tek satır: bir sonucu görmeden önce beklentinizi yazıya dökün. Testten önce hangi adımda takılma beklediğinizi, kaç katılımcının o hatayı yapacağını, hangi metnin yanlış anlaşılacağını yazın. Sonuç geldiğinde iki kolon yan yana durur.

Bunu yapmadığınızda hafıza sonucu geriye doğru düzeltir. Test bittikten sonra herkes o hatayı zaten beklediğini hatırlar. Tahmin kayıtlı değilse ne kadar yanıldığınızı ölçemezsiniz, ölçemediğiniz şeyde de kalibre olamazsınız. Günlüğün tek gerçek çıktısı bu kalibrasyon.

UX tarafında ne kaydedilir

Kayda değer olan şey, sonradan yanlış çıkabilecek olandır:

• Test öncesi hipotez ve kaç katılımcıda görüleceğine dair tahmin
• Reddedilen tasarım seçeneği ve reddetme gerekçesi (o gerekçenin bir yıl sonra hâlâ geçerli olup olmadığını yalnızca bu satır söyler)
• Uygulamaya geçerken kapsam dışına düşen özellik ve düşme sebebi: süre mi, teknik maliyet mi, veri mi yoktu
• Araştırma bulgusunun ürüne yansıyıp yansımadığı, yansıdıysa kaç hafta sonra

Son madde en çok atlanan. Bulgu raporlanır, rapor sunulur, sonra izi kaybolur. Bulguların uygulanma süresini not eden bir araştırmacı ikinci yılında şunu görür: bazı bulgu türleri hiç uygulanmıyor. Genelde de bunlar, düzeltilmesi veri modeline dokunmayı gerektirenlerdir. Bunu bilen kişi araştırma sorusunu farklı seçer.

Araç seçmek problemi çözmüyor

Notion, Evernote, Google Keep, Trello. Hepsi yeterli. Bunu araç seçimine bağlamam; alışkanlığı kurmayan kişi kurulumu bitirdiği gün bırakır. Depoda duran düz bir metin dosyası da iş görür, arama zaten işletim sisteminde var, yedekleme de öyle.

Tek teknik şart aramanın çalışması. Üç yıl sonra "kontrast" diye arattığınızda bu konuda yazdıklarınız önünüze gelmiyorsa elinizdeki şey arşiv değil, yığın.

Performans görüşmesinde işe yarayan kısım

Eğitim listesi sunmak zayıf bir savunmadır, alınan eğitim yapılan işin kanıtı sayılmaz. Güçlü olan şu: geçen yıl şu kararı verdim, gerekçem buydu, sonuç şöyle çıktı, bu yüzden yaklaşımımı şöyle değiştirdim. Bu cümleyi kurabilmek için kayıt gerekir, hafıza yetmez, çünkü hafıza tam da bu cümlenin ilk yarısını siler.

Terfi tartışmasında ölçülen şey bilgi miktarı değil, yargının olgunlaşması. Yargının olgunlaştığını gösteren tek belge de eski yargılarınızın yazılı hali.