UX İçin Podcast Dinlemek: Hangisi Ne İşe Yarar

UX öğrenmek için podcast listesi aramak kolay, listeler her yerde. Zor olan, dinlenen saatin kafada bir şey bırakması. Aşağıdaki sekiz yayın gerçekten iyi, ama hangisinin ne verdiğini ayırmadan hepsini takip listesine atmak sadece kulaklıkta geçen zamanı artırıyor.

Dinlemek, öğrenmek değil

Podcast'in en çok övülen yanı başka bir iş yaparken dinlenebilmesi. Zayıf yanı da tam olarak bu. Kod yazarken çalan bir bölümü dinlemiyorsun, duyuyorsun; aradaki fark birkaç gün sonra hatırladığın şeyde ortaya çıkıyor. Bir ara bu listedekilerin çoğunu birden takibe almıştım, iki hafta sonra bölümleri arka planda çalıştırıp sonunda ne anlatıldığını hatırlamadığımı fark ettim.

Bir de aritmetiği var. Sekiz podcast, haftada birer bölüm, bölüm başına ortalama kırk beş dakika: haftada altı saat. 1,5 hızda dinlersen dört. Bu, ayda bir kitap bitirmeye yetecek süre. "Hepsini takibe al" tavsiyesi bu yüzden tavsiye değil. İki üç tanesini düzenli dinleyip gerisini konu bazlı, tek tek bölüm seçerek yoklamak daha gerçekçi.

İşi doğrudan anlatanlar

Masanın başına döndüğünde uygulayabileceğin bir şey bırakma ihtimali en yüksek olanlar bunlar. İkisi de somut: araç adı, süreç, ekranda ne yaptığı belli konuklar.

• UI Breakfast: Jane Portman yazılım ürünlerinin arayüz ve fiyatlandırma tarafını konuşuyor. Küçük ekiplerde çalışanlar için en doğrudan faydalısı.
• Smashing Podcast: Web tarafındaki teknik gelişmeleri, erişilebilirlik ve performans konularını uzmanlarıyla ele alıyor. Tasarımla yazılımın kesiştiği yere bakan tek yayın bu listede.

Ekip, kariyer ve insan tarafı

Bu üçünden teknik bir yöntem öğrenmiyorsun; başkalarının nasıl çalıştığını, nerede tıkandığını duyuyorsun. Yeni başlayan biri için sıralamada önce gelmemeliler, portfolyo ve ilk iş derdi varsa faydaları dolaylı kalıyor.

• Design Better. Ürün ekiplerinin çalışma kültürü ve tasarım liderliği.
• Design Matters. Debbie Millman'ın uzun röportajları. Yöntem değil, bir kariyerin nasıl kurulduğu.
• Revision Path. Maurice Cherry'nin siyahi tasarımcılarla yaptığı görüşmeler. Sektörün Silikon Vadisi anlatısının dışında kalan kısmı.

Konuyu yandan yoklayanlar

Listelerde bu üçü hep "UX podcast'i" diye geçiyor, oysa hiçbiri UX podcast'i değil. Tasarım düşüncesini besliyorlar, arayüz tasarlamayı öğretmiyorlar. Farkı bilerek dinlersen sorun yok; "UX öğreneceğim" deyip buradan başlarsan aylar geçiyor.

• 99% Invisible: gündelik nesnelerin ve mimarinin görünmeyen tasarım kararları. Listedeki en iyi anlatı, en az doğrudan uygulanabilir olanı.
• Akimbo: Seth Godin'in kültür ve değişim üzerine monologları.
• My First Million: girişimcilik ve iş fikri sohbetleri. Kendi ürününü kuracaksan yerinde, tasarım öğrenmek için değil.

Listedeki bağlantıların ömrü kısa

Bu tür derlemelerin sessiz sorunu, bir yıl sonra yarısının çalışmaması. Yıllardır dolaşan UX podcast listelerinde hâlâ Stitcher önerisi görüyorsun, oysa uygulama 2023'te kapandı. Design Better'ın bağlı olduğu InVision de ürünlerini 2024 sonunda kapattı. Podcast yayıncılarıyla sürüyor ama kurumsal adresten aramak yerine doğrudan dinleme uygulamanda aratmak daha sağlam.

Aynısı keşif için de geçerli. Apple Podcasts'in tasarım kategorisi ya da Spotify araması, statik bir blog listesinden daha güncel sonuç verir. Liste okumak yerine kategoriyi tara, son altı ayda bölüm yayımlamış olanlara bak.

Dinlediğini kullanmanın yolu

Tek işe yarayan alışkanlık şu: bölüm notlarını önce oku, ilgini çekmiyorsa bölümü hiç açma. Açtığın bölümden de tek bir şey çıkar. Bir araç adı, bir soru kalıbı, bir ölçüm yöntemi. Onu o hafta içinde gerçek bir işte dene. Denemediğin şeyi bir ay sonra hatırlamıyorsun, "arşivi baştan dinleyeceğim" planı da bu yüzden hiç tutmuyor.

Türkçe tarafında düzenli yayın yapan tasarım podcast'i az, ama sektör sohbetleri sürüyor. Yerli yayınların değeri araç anlatmalarında değil, buradaki iş yapış biçimini konuşmalarında; ajans süreçleri, müşteri ilişkisi ve bütçe konuşmaları hiçbir İngilizce podcast'te bu haliyle geçmiyor.