UX'te Diploma: Nerede İşe Yarar, Nerede Yaramaz
UX ilanlarının çoğunda hâlâ 'ilgili bölüm mezunu' satırı duruyor. O satırı yazan kişiyle mülakatta karşınıza çıkacak kişi genelde aynı değil, ikisi aynı şeye de bakmıyor. Diplomanın gerçekten geçtiği yerler var, geçmediği yerler daha fazla; hangisinin nerede olduğunu bilmek boşa harcanan aylardan kurtarır.
Diploma hangi kapıda soruluyor
Diploma bir yetkinlik ölçüsü değil, eleme aracı. Yüzlerce başvurunun düştüğü kurumsal ilanlarda ilk eleme çoğu zaman insan eliyle bile yapılmıyor; lisans kutusu boş olan başvuru listeden çıkıyor. Bu şirketlerde diploma neler yapabildiğinizi göstermez, sadece mülakata kadar gelmenizi sağlar.
Ajanslarda, ürün ekiplerinde ve küçük şirketlerde tablo tersine döner. Başvuruyu okuyan kişi çoğunlukla sizinle aynı ekipte çalışacak kişidir ve ilk açtığı şey portfolyodur. Psikoloji, endüstriyel tasarım veya bilgisayar bilimi eğitiminin asıl katkısı da zaten kâğıt değil: araştırma kurma ve veriyi fazla yorumlamadan okuma alışkanlığı. O alışkanlık okul dışında da edinilir, sadece daha uzun sürer ve kendi kendinizi denetlemenizi gerektirir.
Sertifika neyi kanıtlar
Sertifikaların diplomayla eşdeğer sayıldığı iddiası pratikte tutmuyor. Programı bitiren herkes aynı belgeyi alıyor, dolayısıyla belge kimseyi kimseden ayırmıyor. Ayıran şey, o program sırasında ortaya çıkan iş.
Bir adayın sertifika listesini tek başına ölçüt saymam. Aynı eğitimi bitirmiş iki kişiden birinin çıkardığı çalışmayı diğeri çıkaramıyorsa, belgenin ölçtüğü şey katılımdan ibaret kalıyor.
Portfolyo ekran değil karar gösterir
Çoğu başlangıç portfolyosu güzel ekranlarla dolu, o ekranların neden öyle olduğuna dair tek satır yok. Her vaka için üç şeyi yazın: karardan önce durum neydi, neye bakarak karar verdiniz, sonrasında ne değişti. Sayısal veriniz yoksa gözlemi yazın. 'Ekranı kullandırdığım beş kişiden dördü adres adımında durdu' cümlesi, kaynağı belirsiz bir yüzdeden çok daha ikna edici.
İkinci mesele, önerinizin uygulanabilir olup olmadığı. Bir akışı kâğıtta sadeleştirmek kolaydır, aynı sadeleşmenin mevcut veri modelinde karşılığı olmayabilir. Önerdiğiniz tek ekranlık kayıt formu arka tarafta üç ayrı servisi tek isteğe indirmeyi gerektiriyorsa, bunu mülakatta kendiniz söyleyen taraf olun. Maliyeti bilerek konuşan tasarımcının önerisi daha çabuk hayata geçer.
Diplomasız başlarken sıra
Kurs listesi biriktirmek yerine tek bir işi sonuna kadar götürmek daha hızlı sonuç verir. Sıra şu:
- Gerçekten kullandığınız bir üründe sizi rahatsız eden somut bir akış seçin.
- O akışı sizin gibi kullanan beş kişiyle konuşun, ekranı onlara kullandırın, ne yaptıklarını not edin.
- Yeniden tasarlayın, neyi neden değiştirdiğinizi yazın.
- Çalışan bir prototip çıkarabiliyorsanız çıkarın, çıkaramıyorsanız akışı adım adım gösterin.
Bu dört adımı üç kez tekrarlamış birinin portfolyosu, çoğu lisans bitirme projesinden fazlasını anlatır. Diploma varsa iyi, ilk kapıyı açar. İkinci kapıda ne gösterdiğiniz tamamen size kalmış.