Mobilde Keşfedilebilirlik ve Öğrenilebilirlik Neden Çatışır
Keşfedilebilirlik ile öğrenilebilirlik mobilde çoğu zaman aynı kefeye konur. İkisi aynı şey değil, üstelik sık sık birbirinin yerini yer: ekranda bir işlevi öne çıkarmak, bir başkasını menünün dibine itmek anlamına gelir. Asıl soru hangisinin daha iyi olduğu değil, hangi işlevin görünürlük bütçesini hak ettiği.
Bilmemek ile çözememek aynı sorun değil
Keşfedilebilirlik, kullanıcının bir işlevin varlığından haberi olmamasıyla ilgilidir. Öğrenilebilirlik ise haberi olduğu işlevi ikinci denemede daha hızlı yapabilmesiyle. Çözümleri de birbirine benzemez: ilkinde yerleşimi değiştirirsiniz, ikincisinde işlemin kendisini kısaltırsınız.
Bu ikisini karıştırmak pahalıya patlıyor. Kullanıcı özelliği hiç bulamıyorken ekrana ipucu balonu koymanın faydası yok, çünkü balon da aynı bulunmayan yerde duruyor.
Görünürlük bütçesi sabittir
"Temel işlevleri ana ekrana yakın tut" tavsiyesi doğru, ama yarım. Ekranda yer sabit ve ölçülebilir bir sınırı var: iOS'ta alt sekme çubuğu pratikte beş sekme taşır, altıncı ve sonrası otomatik olarak "Diğer" listesine düşer. Yani her yeni öne çıkarma kararı, sessizce bir gömme kararıdır. Tavsiyeyi verenler genellikle neyin çıkarılacağını söylemiyor, oysa asıl iş orada.
Bir projede arama, ikinci sekmenin içindeki küçük bir ikondu; kullanımı toparlayan şey ikonu büyütmek değil, onu ana sekmeye taşıyıp yerine ayda birkaç kez açılan bir bölümü gömmek oldu.
Minimalizm de bu yüzden "az öğe koymak" değil. Sıralamayı savunabilmek. Ekrandaki her öğe için "bunun yerine hangisi gitti" sorusunun cevabı varsa tasarım sadedir, yoksa yalnızca boştur.
Karşılama turları neyi öğretmez
Üç ekranlık onboarding turu neredeyse her mobil tasarım listesinde geçer. İşe yarama biçimi sanıldığı kadar geniş değil: kullanıcı o turu, henüz uygulamada hiçbir şey yapmamışken izler. Bağlamı olmayan bilgi akılda kalmaz, kullanıcı da ekranları geçmek için sağa kaydırır.
Öğretmenin daha ucuz yolu boş durum ekranları. Liste boşken orada ne yapılacağını tek cümleyle yazmak, tur ekranına konan aynı cümleden çok daha etkili, çünkü kullanıcı tam o an bir şey yapmaya çalışıyor. Aynı mantık kademeli gösterim için de geçerli: gelişmiş ayarı ilk açılışta değil, kullanıcı temel akışı ikinci kez tamamladığında görünür kıl.
Ölçmek için iki sayı yeter
Keşfedilebilirlik için: yeni kullanıcıların ilk oturumda özelliğe hiç dokunmama oranı. Öğrenilebilirlik için: aynı görevin ikinci ve üçüncü tekrarındaki süresi. İkinci sayı düşmüyorsa arayüz öğretmiyor demektir; düşüyorsa da kullanıcı öğrenmiş değil, ezberlemiş olabilir, bunu ancak akışı değiştirdiğinizde anlarsınız.
Uygulama tarafında bu, özellik başına tek bir "ilk kullanım" olayından ibaret. Sürüm başına bakılacak iki grafik çıkarır, kurulumu yarım gün sürer. Test tarafında beş kişilik, moderasyonsuz bir görev testi yeterli: "şunu bul" deyip süre tutmak, hangi ikonun anlaşılmadığını anket sormaktan daha hızlı gösteriyor.
Hangisine yatırım yapılacağı ise uygulamanın açılma sıklığına bakar. Günde birkaç kez açılan bir uygulamada öğrenme zaten kendiliğinden oluyor, orada bütçeyi keşfedilebilirliğe ayırın. Ayda bir açılan, hata maliyeti yüksek bir uygulamada kullanıcı her seferinde yeniden acemi sayılır; orada yenilikçi yerleşim değil, tanıdık desen kazanır.