Tasarım Projelerini Ayıran Üç Yaklaşım
İyi bir tasarım projesiyle çok iyi olanı ayıran şeyin bütçe, müşterinin adı ya da işin türü olduğu söylenir. Bunlar ortamı kurar, işi kurmaz. Farkı yaratan şey daha erken bir yerde duruyor: dosyayı açmadan önceki varsayımlarınız ve o varsayımları sonradan savunma biçiminiz.
Deneyimi unutmak değil, çerçeveyi değiştirmek
Yıllarca biriktirdiğiniz kalıpları "unutun" tavsiyesi kulağa iyi geliyor ama uygulanabilir değil. Kimse öğrendiğini komutla silemez. Yapılabilen tek şey aynı bilgiyi başka bir cümleye taşımak.
Kart tasarımı bunun en tanıdık örneği. "Binlerce kart yaptım, yapılabilecek ne varsa yapılmış" diye başlarsanız çıkacak sonuç da tam olarak beklediğiniz sonuç olur. Aynı deneyimi "binlerce kart yaptım, bu yüzden hangi kısmının bu projede zorlanabileceğini biliyorum" diye kurduğunuzda elinizdeki şey engel değil, kısayol haline gelir.
Crazy 8's gibi hızlı eskiz formatları bu noktada işe yarar. Sekiz dakikada sekiz varyant çıkarmanın amacı sekiz iyi fikir bulmak değil, ilk üç fikrin refleks olduğunu görüp onları geçmek.
Kaynak metinlerin çoğu buradan "hız kaliteyi öldürür" sonucuna atlıyor. Bu kadar temiz değil. Hız, keşif payını yediğinde sorun; ama keşfin bittiği yerde hâlâ dolaşmak da bir maliyet, üstelik faturası müşteriye kesiliyor. Cleveland Halk Kütüphanesi projesinde anasayfa wireframe'i onaylanmışken tasarım aşamasında daha sade bir yön öne çıkmış, hızlı kapatma dürtüsüne direnip iki yönü birleştiren üçüncü bir versiyon çıkarılınca iş ilk turda onaylanmıştı. Buradaki kazanç yavaşlıktan değil, yavaşlamanın doğru aşamada olmasından geliyor.
Geçmişinizi projeye katmak, nereye kadar
Tasarımcının kişisel geçmişiyle proje arasında üç tür bağ kurulabiliyor. Doğrudan bağ: müşterinin işi zaten sizin ilgi alanınız. Çapraz bağ: tek bir noktada kesişiyorsunuz, mesela restoran zinciri müşterisi ve sizin bir dönem mutfakta çalışmış olmanız. Ağ bağı: siz değil, tanıdığınız biri o dünyanın içinde.
Comics Kingdom yeniden tasarımı doğrudan bağın ne kadar ileri gidebileceğini gösteriyor. İşi yapan tasarımcı çizgi roman okuruydu, kapsamda olmamasına rağmen Procreate'te el çizimi illüstrasyonlar üretti, arka plan desenini nawa-ami tarama tekniğiyle parmak izi motifini birleştirerek kurdu. Sonuç sadece iyi bir site değil, süren bir ilişki oldu.
Yalnız bu bir yöntem değil, şans. Metnin kendisi de kabul ediyor: her müşteriyle böyle bir kesişim bulamazsınız. On projenin sekizinde elinizde ne doğrudan ne çapraz bir bağ olur, kalan araç yine araştırma ve beceridir. Dahası, kesişim fazlaysa ters de tepebilir. Alanı iyi bilen tasarımcı kendi alışkanlığını kullanıcı ihtiyacı sanmaya en yatkın olandır; oyunu siz oynuyorsanız easter egg fikri sizi heyecanlandırır, siteye ilk kez gelen kişi menüyü arıyordur.
Kararı savunacak alanı almak
Üçüncüsü, ilk ikisini işe yarar kılan şey. Fikri buldunuz diyelim, onu savunacak alanı almadığınızda geriye bir dosya kalıyor.
Klasik sahne: müşteri bir başlığın fazla iri olduğunu söylüyor. İki seçenek var, küçültmek ya da soruyu açmak. İkincisi neredeyse her zaman daha ucuz, çünkü o başlık tek bir ekranın kararı değil. H2 boyutunu değiştirmek tipografi ölçeğindeki bir değeri değiştirmektir ve o değer kaç şablonda geçiyorsa hepsinde birden değişir. Bir projede tam bunu yaşadım: müşterinin tek bir sayfa için "bu başlık büyük" demesi üzerine ölçeği düşürmüştük, iki hafta sonra liste sayfalarında başlıkla gövde metni birbirine girmişti.
Sormanız gereken şey de bu yüzden boyutun kendisi değil. Hiyerarşi mi bozuk, başlık gövde fontuyla mı çakışıyor, sorun bu ekranda mı yoksa ölçeğin tamamında mı? Erişilebilirlik, satır uzunluğu ya da marka gerekçenizi ortaya koyduğunuzda konuşma zevk meselesi olmaktan çıkıyor.
Tartışma sonunda müşteri yine küçültülmesini isteyebilir. Sorun değil. Kararın gerekçeli verildiği bir kez görüldükten sonra bir sonraki tartışma farklı yerden başlar. Her geri bildirime direnmek de savunma değil, sadece daha yavaş bir uyum biçimi; ayrım şurada: zevk tercihine dair geri bildirim uygulanır, sistemi bozan geri bildirim konuşulur.