Contextual Design: Kullanıcıyı Kendi Ortamında Gözlemleyerek Tasarlamak
Contextual Design, ürünü kullanıcının masasında anlamaya dayanan bir yöntem: toplantıda anlatılan iş ile ekran başında yapılan iş nadiren aynıdır. Beyer ve Holtzblatt'ın çerçevesi gözlemle başlar, modelleme ve prototiple devam eder. Pratikte işe yarayan kısım prensiplerin listesi değil, gözlemi hangi noktada kesip prototipe geçtiğinizdir.
Anlatılan iş ile yapılan iş
Kullanıcı kendi işinin uzmanıdır, ama o işi anlatmakta genelde iyi değildir. Yıllarca tekrarlanan adımlar otomatikleşir ve anlatılırken atlanır: yan monitördeki eski tablo, her sabah elle kopyalanan üç hücre, ekibin kendi arasında kullandığı isimlendirme. Bunları görmenin yolu sormak değil, izlemektir. Bir saatlik yapılandırılmış görüşme yerine kişinin işinin başında geçirilen yarım saati daha güvenilir bulurum; görüşmede aldığınız cevap kullanıcının süreci nasıl hatırladığıdır, gözlemde gördüğünüz ise sürecin kendisi.
Beş prensip, süslemesiz
Yöntemin dayandığı fikirler karmaşık değil. Mevcut çalışma düzenini yıkmak yerine destekleyin, sonra kenarlarından iyileştirin. Söylenenle yetinmeyin, yapılana bakın. Tasarımı kullanıcıyla birlikte kurun, bitmiş haliyle anket sorusuna çevirmeyin. Parçayı değil sistemi tasarlayın: tek bir düğme bile sayfanın geri kalanıyla aynı dili konuşmak zorunda. Fikri tartışmadan önce çizin, kağıda olsa bile.
Bu maddelerden ilki ile son bölümde vaat edilen verimlilik artışı birbirini çeker. "Alışkanlığı bozma" ile "iş süreçlerini optimize et" aynı anda tam olarak sağlanamaz, çünkü ölçülebilir bir verim kazancı çoğu zaman birinin on yıldır tekrarladığı bir adımdan vazgeçmesi demektir. Kararı ölçüye bağlayın: hangi alışkanlığın yıllık maliyeti değişimin maliyetinden büyükse orayı bozun, gerisine dokunmayın.
Persona ve yolculuk haritası nerede durmalı
Persona ve kullanıcı yolculuğu haritası, gözlemden çıkan ham notu ekibin paylaşabileceği bir forma sokar. Sorun, ikisinin çarpım halinde büyümesi. Üç persona ve dört ana senaryo on iki ayrı harita eder; her biri güncellenmek ister, hiçbiri tek başına bir karar vermez. Kısa kesin: paranın el değiştirdiği ya da işin tıkandığı tek akışı seçin, onu tek bir persona için sonuna kadar haritalayın. O harita tutuyorsa diğerlerini yazmak zaten kolaylaşır, tutmuyorsa on iki tanesi de yanlış temele oturmuş demektir.
Prototip tartışmayı bitirir
Kullanıcı yazılı tarifi değerlendiremez, ekranı değerlendirir. Kağıda çizilmiş kaba bir akış bile "şurası yanlış" dedirtir ve bu tek cümle, iki saatlik gereksinim toplantısından fazlasını verir. Erken prototip aynı zamanda en ucuz hata düzeltme biçimi: yanlış kurgulanmış bir akış kağıt üstünde beş dakikada değişir, veritabanı şeması ona göre şekillendikten sonra bir sprint götürür.
Sıra
- İki üç kullanıcıyı kendi işinin başında izleyin, soruları sona bırakın.
- Gördüğünüz akışı düzeltmeden, olduğu gibi yazın.
- Tıkandığı tek noktayı seçin ve yalnızca ona prototip yapın.
- Aynı kişilere gösterin, itirazlarını cümle cümle not alın.
- Çıkan çözümü sistemin genel diline oturtun, sonra baştan başlayın.
Bu döngü hiç bitmez, bitmemesi de normal. Bağlam değişir: ekip büyür, mevzuat değişir, kullanıcı yeni bir araç edinir ve sizin bir yıl önce doğru olan çözümünüz artık onun akışının dışında kalır.
Kaynaklar