İşe Yarayan Tasarım Kontrol Listesi Nasıl Kurulur
Çoğu tasarım kontrol listesi işe yaramaz, çünkü maddeleri kontrol edilebilir değildir. Karşısına tik koyduğunuz “sadelik” maddesi hiçbir şeyi doğrulamaz, yalnızca niyeti tekrar eder. İşe yarayan liste, her maddesi tek bir evet ya da hayırla cevaplanan listedir.
Kontrol listesi, hatırlatma listesi değildir
Uçuş öncesi listelerin işe yaramasının sebebi maddelerin akıllıca yazılmış olması değil, her maddenin tek bir doğrulanabilir duruma bakması. Kapak kapalı mı, basınç şu aralıkta mı. Tasarım listelerinin çoğu bunun tersi: sadelik, tutarlılık, kullanıcı odaklılık. Bunlar hedef, madde değil.
Ayrımı şöyle yapabilirsiniz: bir maddeyi iki kişi ayrı ayrı kontrol ettiğinde aynı cevabı veriyorsa o madde listede durabilir. Cevaplar ayrışıyorsa elinizdeki bir kontrol maddesi değil, bir tartışma başlığıdır.
Belirsiz maddeyi kontrol edilebilir hale getirmek
Çoğu zaman niyeti değiştirmeye gerek yok, ifadeyi değiştirmek yetiyor.
| Listedeki hali | Kontrol edilebilir hali |
|---|---|
| Sade olsun | Bu ekranda kullanıcıdan beklenen kaç eylem var, hangisi birincil? |
| Tutarlı olsun | Buton, tipografi ve boşluk değerleri stil tanımlarından mı geliyor, elle mi yazılmış? |
| Okunabilir olsun | Gövde metniyle arka plan arasındaki kontrast oranı 4.5:1 üzerinde mi (WCAG AA)? |
| Renkler kontrollü olsun | Ekranda, tanımlı palette karşılığı olmayan kaç renk değeri var? |
| Mobilde rahat kullanılsın | Dokunulabilir öğelerin en küçüğü 44 pikselin altına düşüyor mu? |
Sağ sütundaki soruların ortak özelliği, cevabın kontrol eden kişinin ruh haline bağlı olmaması. Paleti üç renkle sınırlama tavsiyesi de buradan bakınca anlam kazanıyor (sayının kendisini keyfi buluyorum, sınırın tanımlı olması yeterli): tanımlı bir palet varsa dışına çıkan değer sayılabilir, yoksa renk tartışması zevk tartışmasına döner.
Stil tanımı maddesini listeden tamamen çıkarıp derleme adımına taşımak daha iyi. Token dışında renk kullanan bir bileşen kimse bakmadan uyarı üretebiliyorsa, insan gözüne o iş hiç kalmaz.
Listeye girmemesi gerekenler
Bu tür listelerde şu maddelere sık rastlanıyor: çalışmaya bir süre ara ver, taze gözle dön, kararlarını açıklayabildiğinden emin ol, iş içine sinsin. Hepsi doğru alışkanlık. Hiçbiri kontrol maddesi değil. Teslim sabahı listeyi açıp “içime sindi mi” diye tik atmak tek bir hata yakalamaz.
Ara vermek takvimin işi. Kararı savunabilmek tasarım incelemesinin işi. Liste, bunlar yapıldıktan sonra geriye kalan gözden kaçmaları toplar; hepsinin yerine geçmez.
Tek liste değil, iki liste
Sona bırakılan tek büyük liste geç kalır. Yapıya dair bir hatayı teslimden bir gün önce bulmak, bulmamakla neredeyse aynı şey.
İlk taslak biterken bakılacaklar yapıyla ilgili: akış kaç adım sürüyor, hiyerarşi doğru öğeyi mi öne çıkarıyor, içerik gerçek veriyle mi yerleşmiş yoksa yer tutucu metinle mi. İkinci liste teslimden hemen önce açılır ve durumlara bakar: boş hal, hata hali, yükleniyor hali, taşan uzun metin, dar ekran. Tasarımda karşılığı olmayan bu haller kodlama sırasında uyduruluyor ve sonuç genellikle o kadar oluyor.
Liste kısaysa okunur
Uzun listeye teslim telaşında göz gezdirilir, madde madde bakılmaz. Her aşamaya on maddeden fazlasını koymayın. Aylardır hiçbir şey yakalamamış bir madde varsa çıkarın; liste yerini yakaladığı hatalarla hak eder.
Kaynaklar