404 Sayfasını Test Etmek: Durum Kodundan Kullanıcı Davranışına

Bir kullanıcının 404 sayfasını görmesi tek başına kötü haber değil; kötü haber, oraya düştükten sonra ne yapacağını bilememesi. Hata sayfasının birbirinden ayrı iki katmanı var: sunucunun tarayıcıya ne cevapladığı ve insanın ekranda ne yaptığı. Çoğu test yalnızca ikincisine bakar, oysa birincisi bozukken de sayfa gayet iyi görünür.

Kullanıcı 404'e hangi yoldan düşüyor?

Testin kurgusu buna bağlı, çünkü dört farklı giriş yolu dört farklı beklentiyle geliyor.

• Adresi elle yazarken harf hatası yapan ziyaretçi: ne aradığını biliyor, tek ihtiyacı bir arama kutusu.
• Başka bir sitedeki eski bağlantıdan gelen ziyaretçi: içerik bir zamanlar vardı, çoğu durumda yerini alan bir sayfa da var.
• Sizin sitenizdeki kırık bağlantıya basan ziyaretçi: bu kullanıcının hatası değil, sizin hatanız ve düzeltilecek yer hata sayfası değil, o bağlantının kendisi.
• Arama motoru botu: gösterdiğiniz tasarımı umursamıyor, yalnızca başlıktaki durum koduna bakıyor.

Dördü de aynı ekranı görür, aynı çözümü istemez. Tasarımı tek bir senaryoya göre kurup testi de o senaryoyla yaparsanız diğer üçü ölçümün dışında kalır.

Önce sunucu tarafı

Kullanıcı testine geçmeden önce sayfanın gerçekten 404 döndüğünü doğrulayın. Hata şablonunu basıp 200 OK cevaplayan siteler sanılandan çok; buna soft 404 deniyor. Tarayıcı bunu sorun etmez, arama motoru ise sayfayı hâlâ var kabul edip dizinde tutar. Tek satırla bakılır:

curl -I https://ornek.com/olmayan-bir-adres

Cevabın ilk satırında 404 görmeniz gerekir; içerik kalıcı olarak kaldırıldıysa 410 daha net bir sinyaldir. Bir projede kaldırılan ürün sayfaları aylarca arama sonuçlarında durdu, sebebi özenle tasarlanmış ama 200 dönen bir hata sayfasıydı.

Aynı yerde ikinci bir karar var: her 404'ü ana sayfaya yönlendirmek. Kullanıcı açısından bu sessiz bir kaybolma, sistem açısından da soft 404'ün başka bir biçimi. 301 yönlendirmesi ancak gerçekten karşılığı olan bir sayfa varsa anlamlı; yoksa dürüst cevap 404.

Sayfada ne dursun

Mesajın kendisi tek cümlede bitsin. Menü olduğu gibi kalsın, çünkü kullanıcı sitenin dışına düşmediğini oradan anlıyor. Arama kutusunu da boş bırakmayın: /blog/404-hata-sayfasi-testi adresine düşen birine boş kutu göstermek elinizdeki tek ipucunu çöpe atmak demek, URL'deki kelimelerle doldurabilirsiniz.

Kampanya kutusu ve fırsat bandı önerisine katılmıyorum. 404'e düşen kullanıcının net bir niyeti vardır, indirim afişi o niyeti karşılamaz, yalnızca gürültü ekler. Popüler içerik listesi ise arama ve menü zaten yerindeyse, sayfanın altında durursa iş görür.

İnsanla test

Katılımcıya hata sayfasını test ettiğinizi söylememek doğru bir karar, tepki ancak o zaman gerçeğe yakın oluyor. Ama aynı oturumun ortasında “burada ne görmeyi beklerdiniz” diye sorarsanız perdeyi kendiniz açmış olursunuz. Sorular sona kalsın: önce görev, sonra konuşma.

Görevi de hata üzerine kurmayın. “Şu ürünün kargo süresini bul” deyip yolun ortasına kırık bir bağlantı koyun, kullanıcı hatayla kendiliğinden karşılaşsın. Ölçtüğünüz şey ne dediği değil ne yaptığı: geri tuşuna mı basıyor, arama kutusuna mı gidiyor, sekmeyi mi kapatıyor. Birkaç katılımcıda bile bu ayrım görünür hale gelir.

Testin asıl çıktısı

Hata sayfasının başarısı genelde kaç kişinin oradan devam ettiğiyle ölçülüyor. Daha kıymetli çıktı başka yerde: 404 dönen isteklerin adresi ve referrer bilgisi, yani kullanıcıyı oraya gönderen sayfa. Bu listeyi haftada bir açıp en tepedeki bağlantıları düzeltirseniz iyi tasarlanmış hata sayfanız giderek daha az görünür hale gelir. En iyi 404 sayfası, gösterilme sayısı düşen sayfadır.

Analitik tarafında hata sayfasına ayrı bir ekran adı verin. Aksi halde çıkış oranı ve sonrasındaki arama davranışı normal sayfaların ortalaması içinde kaybolur, elinizde de ölçecek bir şey kalmaz.

Kaynak

• How to Test Your 404 Error Pages | IxDF