Yurt Dışında UX Araştırması: Sahada İşe Yarayan Hazırlık
Yurt dışında saha araştırmasının zor tarafı uçak bileti değil. Zorluk, topladığın verinin ne kadarının gerçekten kültürel farktan, ne kadarının cihazdan, bağlantıdan ya da o gün yaptığın bir hatadan geldiğini sonradan ayırabilmek. Aşağıdaki hazırlıkların bir kısmı bu ayrımı korur, geri kalanı sadece seyahati kolaylaştırır. İkisini birbirine karıştırmamakta fayda var.
Veri kalitesini gerçekten etkileyen hazırlık
Gideceğin ülkede neyin serbest neyin yasak olduğunu bilmeden sahaya çıkmak, oturumun ortasında protokolü değiştirmek zorunda kalmak demek. Bazı ülkelerde metro istasyonunda ya da kamu binasında kayıt almak yasak. Bazılarında katılımcıdan ses kaydı için imzalı onay istemek rutin bir adım, bazılarında ilişkiyi soğutan fazla resmi bir jest. Peki iki durumda da aynı görüşme kılavuzunu kullanabilir misin? Kullanabilirsin, ama onayı nasıl aldığını her oturum için not etmen gerekir. Sonradan "bu katılımcı neden bu kadar temkinli konuşmuş" sorusunun cevabı çoğu zaman oradadır.
Kültürel kodlar da aynı yere bağlanıyor. Göz temasının, sessizliğin, hediye alıp vermenin anlamı ülkeden ülkeye değişiyor. Bunları önceden öğrenmenin amacı nazik görünmek değil, katılımcının verdiği tepkiyi doğru okumak. Uzun bir sessizliği "soruyu anlamadı" diye yorumlayıp araya girersen, aslında düşünmesini kesmiş olursun.
Yerel birine sormanın rehber okumaktan üstün olduğu yer
Otel görevlisi, yerel iş ortağı ya da orada yaşayan bir tanıdık, resmi kaynaklardan daha hızlı ve çoğu zaman daha doğru bilgi verir. Görüşme saatinin yerel çalışma düzenine denk gelip gelmediği, buluşma noktasına ulaşımın gerçekten kaç dakika sürdüğü, katılımcıya ödeyeceğin teşvik tutarının orada makul mü yoksa rahatsız edici mi durduğu. Bunların hiçbiri seyahat rehberinde yazmaz, ama üçü de kimin çalışmaya katıldığını ve nasıl konuştuğunu değiştirir.
Geri kalanı sadece lojistik
Sigorta, otel kartı, bozuk para, çevrimdışı harita. Bunlar araştırma yöntemi değil, sahaya çıkabilmenin şartı, o yüzden kısa tutalım. Sağlık ve bagajı kapsayan bir poliçe al, kopyasını telefonunda tut. Otelin kartını cebinde taşı; dilini bilmediğin bir şehirde taksiye adres tarif etmeye çalışmak boşa giden zaman. Nakit ödemenin hâlâ yaygın olduğu yerlerde bozukluk bulundur. Telefon için yerel bir hat ve indirilmiş harita ayarla, çünkü saha günü bağlantısız kalmak bir oturumu tamamen iptal ettirir.
Toplu taşımayı kullanmanın tek gerekçesi bütçe değil. İnsanların bilet alma, turnikeden geçme, sıraya girme biçimi çoğu zaman görüşmede anlatılandan daha dürüst bir veri. Ama bunu gözlem olarak kaydediyorsan gözlem olduğunu da kaydet, sonradan bulguya dönüşürken görüşme verisiyle karışmasın.
Ülke karşılaştırmasının gizli tuzağı
Saha bittikten sonra en sık yapılan hata şurada: üç ülkede test edilen bir uygulamanın sonuçları yan yana konur, biri arayüzü sezgisel bulmuştur, biri karmaşık bulmuştur, üçüncüsü uygulamanın yavaş çalıştığını ve çöktüğünü söylemiştir, üçü de kültürel bulgu başlığı altında raporlanır. Oysa sonuncusu kültürle ilgili değil. Cihaz sınıfı, işletim sistemi sürümü, şebeke gecikmesi ve o bölgeye en yakın sunucunun uzaklığıyla ilgili. Üç yıllık bir Android cihazda zayıf bağlantı üzerinden açılan bir uygulamanın yavaş bulunması, kullanıcının beklentisi hakkında değil, senin altyapın hakkında bir sonuç.
Saha notlarını genelde cihaz modeli, işletim sistemi sürümü ve bağlantı türüyle birlikte tutarım; bu üç alan olmadan performans şikâyetini kültürel bulgudan ayırmanın pratik bir yolu yok. Ayırmazsan rapor "şu ülkedeki kullanıcılar sabırsız" gibi bir cümleye dönüşür ve ekip yanlış problemi çözmeye başlar.
Peki karşılaştırmayı büsbütün bırakmak mı gerekiyor? Hayır. Karşılaştırılabilir olması için cihaz ve bağlantı koşullarını ya sabitlemen ya da ölçüp raporda göstermen gerekiyor. Sabitlemek genelde daha ucuz: her ülkede aynı iki test cihazını kullanırsan, kalan farkın kaynağı gerçekten insan tarafındadır.
Kaynak