UX Tasarımcı Olmak Herkesin Yapabileceği Bir İş mi?
UX tasarımcılığı öğrenilebilir bir meslek. Giriş bariyeri de çoğu kişinin sandığı yerde, yani kod ya da çizim tarafında değil: iş, kullanıcıyı dinleyip çıkan bulguyu ekibin gerçekten uygulayacağı bir karara çevirmekte düğümleniyor. Mesleğin adı tasarım, günlük pratiği araştırma ve ikna.
Kullanıcı deneyimi tasarımı neyi kapsıyor
Kullanıcı deneyimi tasarımı, bir kişinin ürünle kurduğu ilişkinin tamamını konu alır: ürünü nasıl bulduğunu, ilk ekranda ne anladığını, işini bitirene kadar kaç kez tereddüt ettiğini. Görsel tasarım bu ilişkinin bir katmanıdır, tamamı değil. Renk paleti ve tipografi markayı taşır; bilgi mimarisi, akış sırası ve hata mesajları kullanıcının işini bitirip bitiremediğini belirler.
Yeni başlayan biri için en net ayrım şu: görsel tasarımcı ekranın nasıl göründüğünden, UX tasarımcısı ekranın hangi soruyu cevapladığından sorumludur. İkisi aynı kişide toplanabilir, küçük ekiplerin çoğunda toplanır da. Sorumluluklar yine ayrı düşünülür, çünkü ölçütleri ayrıdır: biri beğenilir, diğeri işe yarar.
Günlük iş neye benziyor
İş tanımının merkezinde üretilen belgeler değil, cevaplanan sorular vardır. Kullanıcı görüşmesi yapılır ve kaydı dinlenir, akış bir kağıtta kabaca çizilir, tıklanabilir bir prototip kurulur, beş on kişiyle denenir, çıkan tıkanma noktaları geliştirme ekibine anlaşılır bir dille aktarılır. Figma, Sketch ya da Adobe XD bu işi hızlandıran araçlar; Hotjar ve Google Analytics gibi araçlar da yayına çıktıktan sonra kullanıcının nerede vazgeçtiğini gösterir.
Araçlar bir haftada öğrenilir. Zor olan, görüşmede duyduğunuz cümleyi kanıta çevirip toplantıda savunabilmek.
Kod yazmak şart mı
Şart değil. Ama tasarım kararının uygulamaya neye mal olduğunu bilmek işi baştan aşağı değiştirir. Buton metnini değiştirmek dakikalar sürer. Formdaki alan sırasını değiştirmek doğrulama kurallarını ve testleri de tazeler. Sayfa adreslerinin yapısını değiştirmek yönlendirme tablosuna, sitedeki tüm dahili bağlantılara ve arama motorundaki eski adreslere dokunur.
Bir projede tasarım tarafında "sadece menüyü sadeleştirdik" diye özetlenen değişiklik, adres yapısını da değiştirdiği için iki günlük yönlendirme işine dönüştü. Bu farkı görebilen tasarımcı aynı kullanıcı problemine ucuz olan çözümü önerir, pahalı olanı da gerçekten gerektiğinde ister.
Süreci öğrenmek: araştır, tanımla, prototiple, test et
Sıra basit, kısaltmaya gelmiyor. Araştırma aşamasında kullanıcının işini ve tıkandığı yeri anlarsınız; tanımlama aşamasında problemi tek cümleyle yazarsınız, yazamıyorsanız araştırma bitmemiştir. Prototip fikri elle tutulur hale getirir, test de fikrin yanlış olduğunu erken söyler. Ucuz aşamada yanlış olduğunu duymak, tam bu yüzden sürecin işe yarayan tarafıdır.
Yeni başlayan biri genelde araştırmayı atlayıp prototipten başlar. Anlaşılır bir istek, çünkü prototip görünür bir çıktı verir; ama testte ortaya çıkan şey ürünün değil varsayımın hatası olur ve o hata pahalıya gelir.
Mesleğin elediği yer
Bu alanla ilgili yazılan metinlerde tuhaf bir çelişki dolaşır: UX tasarımcısının karar verici değil kolaylaştırıcı olduğu söylenir, hemen ardından da kullanıcı deneyimini şirket içinde savunması beklenir. İkisi bir arada durmuyor. Savunmak taraf tutmak demektir; kimsenin kararına karışmayan biri de savunacak bir pozisyona sahip olmaz.
Öğrenilebilir olanla öğrenilmesi zor olanı ayırmak burada işe yarar. Araştırma yöntemleri, prototipleme, erişilebilirlik ölçütleri, test düzeneği kurmak: hepsi öğrenilir, üstelik birkaç ay içinde. Karar itiraz gördüğünde geri adım atmadan veriyle konuşmak, kendi tasarımının testte çöktüğünü görüp bunu kişisel almamak ise pratikle geliyor ve herkeste aynı hızda gelmiyor. Meslek kapısını kapatmıyor, ama sabırsız olana pahalı geliyor.
Kaynaklar