Var Olan Bilgiyle Yeni Fikir Üretmenin İki Yolu
Yeni fikir çoğunlukla boş sayfadan çıkmaz. Elinizde zaten duran bilgiyi başka bir sıraya dizmekten çıkar. Bunun iki yolu var: geçmiş çözümlerinizi yeni probleme uygulamak ya da problemi parçalarına ayırıp anlamı sıfırdan kurmak. Asıl mesele ikisi arasındaki fark değil, hangisinin ne zaman işe yaradığı.
Üstten aşağı: hız da hata da aynı yerden gelir
Elinizde benzer bir problemin çözümü varsa, yeni problemi ona benzetir ve aynı yoldan gidersiniz. Bu hızlıdır. Hızlı olmasının sebebi basit: varsayımları yeniden kontrol etmiyorsunuz. Aynı sebep yöntemin hata payını da üretir. İki problem yüzde doksan benziyorsa, kalan yüzde on bütün çözümü çürütebilir.
Bu yaklaşım en iyi, aynı problemi ikinci kez çözerken çalışır. Üçüncü kez, farklı bir bağlamda karşınıza çıktığında sonuç çoğu zaman ilkinden kötüdür, çünkü artık karar vermiyorsunuz, hatırlıyorsunuz.
O yüzden çözümü değil, çözümün geçerli olduğu koşulu not edin. Taşınabilir olan kısım odur:
- problem hangi kısıt altında çıkmıştı
- çözüm neyi feda etmişti
- nerede tıkanmıştı, tıkandığında ne yapıldı
Bu notları ayrı bir araca taşımam. Not uygulaması her değiştiğinde kayıtlar geride kalıyor; düz bir metin dosyası on yıl sonra da açılıyor, aranabiliyor, taşınıyor.
Alttan yukarı pahalıdır, bazen tek yoldur
Elinizdeki bilgi yeni duruma oturmuyorsa problemi bileşenlerine ayırıp her parçayı ayrı sorgulamanız gerekir. Yavaştır, çünkü kısayol yok. Karşılığında bilinmeyene yer açar.
Ayırmanın kendisi de bir karar. Problemi nereden kestiğiniz, ne bulacağınızı büyük ölçüde belirler. Aynı sorunu bir kez kullanıcı adımlarına, bir kez de veri akışına göre parçalayın; iki liste birbirini tutmuyorsa asıl mesele o farkın içindedir.
Hangisinden başlanır
Pratik bir eşik: probleme üstten aşağı girin. Yarım saat içinde çözümün herhangi bir yerinde kendinize "bu sefer farklı" diyorsanız durun, o farkı yazın ve oradan alttan yukarı devam edin. Baştan alttan yukarı başlamak çoğu işte savurganlıktır, bilinen bir problemi bilmiyormuş gibi yeniden kurarsınız.
Beyin fırtınası araçları da bu sıraya tabi. Zihin haritası ya da kart dizmek, elinizde birbirine bağlanmayı bekleyen çok sayıda parça varken işe yarar. Tek bir belirsiz sorunuz varken kart dizmek, düşünmeyi ertelemenin kibar hali oluyor.
Analoji kısayoldur, kanıt değildir
Başka bir alandaki çözümü kendi probleminize uyarlamak fikir üretmenin en ucuz yolu. Tasarım sorununa mühendislik çözümü, süreç sorununa doğadan bir örnek. Buradaki tuzak, benzerliğin sonucu da beraberinde getirdiğini sanmak. Analojiden taşıyabileceğiniz şey mekanizmadır; o mekanizmanın sizin kısıtlarınız altında da aynı sonucu vereceğini ayrıca göstermeniz gerekir. Göstermeden aldığınızda elinizde fikir değil, benzetme kalır.