Satır İçi Bağlantı: Linki Nereye Koymalı, Nereye Koymamalı

Satır içi bağlantı, cümlenin ortasındaki bir kelimeyi tıklanabilir yapmaktan ibaret görünür. Oysa metnin akışını yöneten en sert kararlardan biridir: yanlış yere konmuş link okuyucuyu yazının ortasında kaybeder, hiç konmamış olan ise onu arama kutusuna yollar. Aşağıda bağlantıyı nereye koyacağınıza karar verirken işe yarayan ölçütler var, bir de herkesin tekrarladığı halde pratikte ters çalışan birkaç tavsiye.

Bağlantı metni tek başına ayakta durmalı

Ekran okuyucu kullananların çoğu sayfayı baştan sona dinlemez. Bağlantı listesini açar, aralarında gezer. O listede cümle yoktur, sadece linklenen kelimeler alt alta durur. "Buraya tıklayın" ile "daha fazla bilgi" yan yana geldiğinde liste tamamen işlevsiz hale gelir.

Basit bir test var: yazıdaki bağlantı metinlerini bir kenara yazın, cümleleri silin. Her biri nereye gittiğini söylüyorsa iyisiniz. WCAG'in bağlantı amacı ölçütü zaten bunu ister, ama erişilebilirliği bir yana bıraksanız bile aynı liste arama motorunun sayfayı nasıl okuduğunun da kabaca karşılığıdır.

Altı çizgi pazarlık konusu değil, renk tek başına yetmez

Linkleri gövde metninde yalnızca renkle ayırmak yaygın bir tasarım tercihi. Kırmızı yeşil renk körlüğü olan okuyucu için o bağlantı düz metindir. Metnin içinde altı çizili kalsın. Menüde, buton içinde, kart başlığında çizgiyi atabilirsiniz, çünkü orada konumun kendisi tıklanabilirliği anlatıyor.

Mavi olması şart değil. Asıl şart, aynı sayfada linklenmemiş hiçbir metnin o renkte olmaması.

Kaç bağlantı fazla

Kesin bir sayı vermek zor ama pratik bir sınır işe yarıyor: bir paragrafta ikiden fazla bağlantı varsa, okuyucu artık cümleyi değil linkleri tarıyordur. Uzun rehber yazılarında bunu ölçmenin kolay yolu, sayfayı gözlerinizi kısarak uzaktan süzmek. Metin alacalı görünüyorsa yoğunluk fazladır.

Daha sık yapılan hata aynı hedefe defalarca link vermek. Bir kavram yazı boyunca bir kez, ilk geçtiği yerde linklenir. İkinci ve üçüncü tekrar okuyucuya yeni bir şey vermez.

Yeni sekme

Varsayılan aynı sekme olmalı. Geri düğmesi otuz yıldır aynı yerde duruyor ve okuyucu onu sizden iyi biliyor. Sekme yönetimi kullanıcının kararıdır, sizin değil.

İstisnası şu: kullanıcının kaybedeceği bir durumu varsa. Yarım doldurulmuş form, oynayan video, düzenlenen bir taslak. Bu durumlarda target="_blank" haklıdır, yanına rel="noopener" eklemeyi unutmayın ve yeni sekmede açılacağını kullanıcıya küçük bir ikonla belli edin. Habersiz açılan sekmede geri düğmesi ölü görünür, okuyucu o an sitede kaybolur.

"Hemen çıkma oranını düşürür" iddiası neyi ölçüyor

Bu cümle neredeyse her satır içi bağlantı rehberinde geçiyor ve teknik olarak doğru. Ama gösterdiği şey, iddia edilen şey değil. Hemen çıkma oranı tek sayfalık oturumların payıdır; okuyucu ikinci bir sayfaya geçtiği anda o oturum tanımı gereği çıkma sayılmaz. Yani metne link ekleyip oranın düzeldiğini görmek, deneyimin düzeldiğine dair kanıt üretmez, sadece ölçüyü tanımından oynatır.

Kötüsü, aynı hareket ters yönde de okunabilir. Yazının üçüncü paragrafında verdiğiniz bağlantı okuyucuyu metnin geri kalanından koparıyorsa, hemen çıkma oranı iyileşirken yazı okunmamış olur. Bakılacak yer kaydırma derinliği ve okuyucunun geri dönüp dönmediği.

Bundan çıkan pratik kural: tanım niteliğindeki bağlantılar cümlenin içinde durabilir, çünkü okuyucu genelde onlara sonra döner. "Devamı", "detaylı anlatım", "örnek proje" türü bağlantılar bölümün sonuna gider. Okuyucunun yazıyı bırakmasını istiyorsanız, bunu en azından bölümü bitirdikten sonra istemek daha dürüst.

Kırık linkin bir kısmı sizin kusurunuz

İç bağlantılar çoğunlukla siz bir sayfanın adresini değiştirdiğiniz için kırılır. Bu tamamen elinizde: adres değişince eski adresten yönlendirme bırakın. Dış bağlantılar ise haber vermeden ölür. Bazısı 404 bile vermez, alan adı el değiştirir ve link bambaşka bir yere gider, üstelik siteniz onu hâlâ referans olarak sunuyordur.

Yılda bir tam tarama, kalıcı olmasını istediğiniz kaynaklar için de arşiv kopyasına link vermek çoğu blog ölçeğinde yeterli.

Karar verirken baktığım tek soru

Okuyucu bu kelimeyi bilmiyorsa cümlenin geri kalanı anlamsız mı kalıyor? Öyleyse link koymayın. Tanımı bir yan cümleyle metnin içine yazın, kimse okumaya devam edebilmek için sekme değiştirmek zorunda kalmasın. Bilmemesi okumayı durdurmuyor ama merak uyandırıyorsa, orası tam olarak satır içi bağlantının yeri.