Bağlantı UX'i: Metin, Görünüm ve Hedef Kararları
Bir bağlantının tek işi var: kullanıcıya nereye gideceğini tıklamadan önce söylemek. Bunu yapamayan link, sayfanın geri kalanı ne kadar iyi yazılmış olursa olsun boşa çalışır. Bağlantı metni, rengi, altının çizili olup olmaması, yeni sekmede açılıp açılmaması; bu kararların çoğu alışkanlıkla veriliyor, oysa her birinin arayüzde bir karşılığı var.
Bağlantı metni hedefi söyler
“Buraya tıklayın” kalıbı bağlantıyı bağlamından koparır. Metin tek başına okunduğunda hiçbir şey ifade etmiyorsa o bağlantı görevini yapmıyordur. Bu soyut bir kaygı değil: ekran okuyucular sayfadaki bağlantıları ayrı bir liste olarak gezdirebilir, o listede alt alta duran altı tane “tıklayın” hiçbir işe yaramaz.
Karşılığı basit:
- “Daha fazla bilgi için buraya tıklayın” yerine “Kullanıcı Deneyimi Kılavuzu (PDF)”
- “Dosyayı indir” yerine “2024 fiyat listesi, 380 KB PDF”
İkinci örnekteki biçim ve boyut bilgisi süs gibi görünür. Mobil bağlantıda indirmeye basmadan önce insanların bilmek istediği tam olarak odur.
Renk tek başına yetmez
WCAG'ın 1.4.1 ölçütü bir bilgiyi yalnızca renkle iletmeyi kabul etmez. Bağlantının çevresindeki metinden tek farkı maviyse, renk körlüğü olan ya da güneş altında telefonuna bakan kullanıcı o farkı görmez. Alt çizgi bu yüzden dekoratif değil, işlevsel.
Renkle alt çizgi arasında birini seçmek zorunda kalsam alt çizgiyi seçerim. Renk marka paletine kurban gidebilen, ekrana ve göze göre değişen bir sinyal. Alt çizgi ekranın kalibrasyonundan da renk algısından da bağımsız çalışır.
Yeni sekme bir refleks değil
Harici bağlantıyı yeni sekmede açmak yerleşmiş bir alışkanlık ama kullanıcının geri tuşunu elinden alır, mobilde ise arkada biriken sekmeleri çoğu kişi fark bile etmez. Kullanıcı yarıda kalmış bir formu kaybetmesin diye açılan sekme yerinde bir karar. Sırf “okuyucu sitede kalsın” diye açılan sekme değil.
Teknik tarafta bir ayrıntı değişti: eskiden target="_blank" ile açılan sayfa window.opener üzerinden kaynak sekmeye erişebildiği için rel="noopener" elle yazılırdı. Güncel tarayıcılar bunu varsayılan olarak uyguluyor, yani şablonlardan kalma o satır artık zorunluluk değil, eski tarayıcılara karşı bir emniyet. Bağlantının yeni sekmede açılacağını kullanıcıya söylemek ise hâlâ sizin işiniz.
URL de bağlantının parçası
Kullanıcı tıklamadan önce çoğu tarayıcıda hedefi durum çubuğunda görür, paylaşırken de bağlantı metnini değil adresi kopyalar. Okunur, kısa, hiyerarşisi belli bir URL bu iki anda işe yarar. İçinde oturum kimliği ve beş parametre taşıyan adresler ise gönderildikleri yerde güvensiz görünür, çünkü öyleler.
Kırık bağlantıyı elle aramayın
Kırık link kaçınılmaz. Dış siteler taşınır, kendi sayfalarınızın adresi değişir, birileri eski bir bağlantıyı kopyalar. Bunu elle kontrol edilecek bir iş olarak kurgularsanız hiç yapılmaz. Sunucu loglarındaki 404 kayıtları, referrer alanıyla birlikte, hangi sayfanın nereye kırık link verdiğini zaten yazıyor. Haftada bir bakılan böyle bir rapor, aylık tarama alışkanlığından daha erken uyarır, çünkü kırılmayı kullanıcı sizden önce buluyor.
Aynı metni her yere bağlamayın
Bir sayfaya hep aynı kelimeyle bağlantı vermek, o kelimenin arama motoru gözünde güçleneceği varsayımına dayanır. Kullanıcı tarafında ters çalışır: aynı ifade farklı yerlerde tekrar tekrar linklenince okuyucuya her seferinde yeni bir şey vaat edilir ve aynı sayfaya götürülür. Bağlantı metni, gittiği sayfanın o paragraftaki karşılığını anlatmalı, sabit bir anahtar kelimeyi değil.
Kaynaklar