Freelance Tasarımcılığa Başlarken Beş Pratik Karar
Freelance tasarıma geçişin ilk yılı iş bulmakla değil, işi yönetmekle geçiyor. Portföy çoğu zaman hazırdır; eksik olan fiyat, kapsam ve teslim disiplinidir. Aşağıdaki beş karar bir kez verilir, sonra her projede tekrar işe yarar.
Çalışma alanı bir masa değil, bir program
Ergonomik sandalye faydalıdır, ama ilk yılda üretkenliği belirleyen mobilya değil, günün nerede bittiğidir. Ev ofisinde iş gününün sonu belirsizse hafta 60 saate çıkar, sonra fiyatlarınızı da o 60 saatin üstüne kurarsınız. Çalışma saatlerini yazın, birlikte yaşadığınız insanlara söyleyin, o aralığın dışında telefonu açmayın.
Donanımda tek kural var: teslim gününde çöken bir şey olmasın. Yedekleme otomatik olsun, dosyaların ikinci kopyası başka bir diskte dursun. Kaybolan bir kaynak dosyanın bedeli, iyi bir monitörün bedelinden yüksektir.
Sözleşme: kapsam, revizyon, ödeme
Kapsamı yazılı olmayan işi almam. Küçük iş, tanıdık müşteri, iki günlük logo; fark etmiyor, kapsamın konuşulmadığı yerde iş büyüyor ve büyüyen kısım ücretsiz kalıyor. Sözleşme uzun olmak zorunda değil, tek sayfa yeter. İçinde şunlar bulunsun:
- Teslim edilecek çıktılar ve biçimleri (kaynak dosya dahil mi, değil mi)
- Revizyon turu sayısı ve fazlasının birim ücreti
- Ödeme takvimi: başlangıç peşinatı, ara teslim, kapanış
- Telif ve kullanım hakkının hangi ödemeden sonra devredildiği
- İptal durumunda tamamlanmış işin ücreti
Bu maddelerin en çok atlananı revizyon sayısı. Atlanmasının bedeli de en kolay hesaplanan bedel.
Revizyon sınırı olmayan sözleşme saat ücretinizi eritir
Diyelim 40 saat tahmin ettiğiniz bir kurumsal kimlik işine 20.000 TL sabit fiyat verdiniz. Saat başına 500 TL. Sözleşmede tur sınırı yoksa müşteri üç tur daha ister ve her tur ortalama beş saat tutar. Toplam 55 saat, saat ücreti 364 TL. İş aynı iş, kazancınızın dörtte biri gitti.
Tek satır bunu çözüyor: iki revizyon turu dahildir, sonraki turlar saatlik ücretle faturalanır. Bu cümle müşteriyi kaçırmaz, tersine konuşmayı somutlaştırır; çünkü karşı taraf da sınırsız revizyon beklemiyor, sadece kimse konuyu açmıyor.
Portföy görsel değil, karar anlatır
Kendi siteniz olmadan da iş gelir, gelen işin fiyatı düşer. Sosyal medyada dolaşan bir görsel, müşteriye ne yaptığınızı gösterir ama neden öyle yaptığınızı göstermez. Her projeyi üç paragrafla yazın: müşterinin sorunu neydi, hangi kararı verdiniz, sonuç ne oldu. Ölçülebilir bir sonuç varsa yazın, yoksa uydurmayın; sayı uydurmak referans istendiğinde geri teper.
Site tarafında karmaşık bir şey gerekmiyor. Hızlı açılan, mobilde düzgün duran ve iletişim bilgisi ilk ekranda görünen bir sayfa yeterli.
Yeni müşteri değil, ikinci iş
Yeni müşteri bulmak, mevcut müşteriyi geri getirmekten pahalıdır. Teklif hazırlamak, tanışmak, markayı anlamak zaman alır ve bu zaman faturalanmaz. Aynı müşterinin ikinci işinde bu maliyetin tamamı sıfırdır.
Teslimden iki hafta sonra kısa bir mail atın: ne işe yaradı, nerede zorlandılar, eksik kalan bir şey var mı. Bu mail hem gerçek geri bildirim getirir hem de bir sonraki iş gündeme geldiğinde ilk akla gelen kişi olmanızı sağlar. Memnun müşteriden referans istemenin en iyi zamanı da burasıdır, altı ay sonrası değil.
Beş maddenin dördü aynı yere bakıyor
Çalışma saatleri, sözleşme, revizyon sınırı ve teslim sonrası takip; hepsi kapsamın yazılı olmasıyla ilgili. Freelance çalışmanın zor tarafı tasarım yapmak değil, işin sınırını çizip o sınırı korumak. Sınır belliyse esnek çalışma gerçekten esneklik olur; belli değilse kendi kendinizin en talepkâr müşterisi olursunuz.
Kaynaklar