Freelance Tasarımcıda Tahsilat: Ödeme Gecikince Ne Yapılır
İş bitti, dosyalar teslim edildi, fatura kesildi. Sonra sessizlik. Freelance çalışan bir tasarımcının en pahalı öğrendiği şey şu: ödeme sorunlarının büyük kısmı tahsilat aşamasında değil, teslimden önce kurulmayan bir düzende doğar.
Kaldıraç teslimde biter
Tahsilat aşamasına geldiğinizde elinizde pazarlık edecek bir şey kalmamıştır. Dosyayı gönderdiniz, site yayında, logo kartvizite basıldı. Bundan sonra yapabileceğiniz tek şey rica etmek, rica da bir tahsilat yöntemi değil.
Onun için ödeme planı işin sonunda değil başında kurulur. Küçük işlerde peşin, orta ölçekli işlerde yarısı başlangıçta yarısı teslimde, uzun projelerde aşamaya bağlı üç dört parça. Tutarlar ve tarihler sözleşmede yazılı olsun; sözlü mutabakat tahsilatta hiçbir işe yaramıyor.
Ödemesi tamamlanmamış işlerde teslimi genelde erişim üzerinden çözerim: kaynak dosyaları göndermek yerine kurulumu kendi hesabımda açık tutar, son ödeme gelince devri yaparım. Müşteri çalışan sonucu görür, siz de teslim etmeden önce elinizde bir şey tutmuş olursunuz.
Hatırlatmayı geciktirmeyin
Vade geçtikten iki üç gün sonra ilk hatırlatmayı gönderin. Kısa olsun, gerekçe sormasın, suçlayıcı olmasın: fatura numarası, tutar, vade tarihi, ödeme bilgileri. Gecikmelerin çoğu kötü niyetten değil muhasebe sırasının kaymasından olur ve bu tek mesaj işi bitirir.
Cevap gelmezse haftada bir tekrarlayın, her seferinde tonu bir adım netleştirin. Üçüncü hatırlatmadan sonra e-posta yazmayı bırakıp telefon edin, sonra da görüşmenin özetini müşteriye e-postayla geçin. Uyuşmazlık çıkarsa elinizdeki belge o özet olur.
Önce nedenini öğrenin
Nedenini bilmeden çözüm önermek zaman kaybı. Sorun muhasebe sırasıysa hatırlatma yeter. Nakit sıkıntısıysa beklemek işe yaramaz, yazılı bir ödeme planı yapın: tutarı bölün, tarihleri yazın, karşılıklı onaylayın. Tamamını bir ay sonra almayı ummaktansa bugün üçte birini almak daha iyi.
Zor olan ihtimal, müşterinin işten memnun olmaması. Burada açık uçlu revizyona girmeyin, girdiğiniz anda alacak konuşulmaz olur. Eksik bulduğu maddeleri yazılı isteyin, sözleşmedeki kapsamla karşılaştırın, kapsam içinde kalanları tarih vererek tamamlayın, dışındakileri ayrı teklif olarak fiyatlandırın. "Artık istemiyoruz" cümlesi teslim edilmiş bir işin bedelini düşürmez.
Yasal yolun eşiği sabit maliyettir
Avukatlık ücreti tarifeye bağlı, harçlar ve masraflar peşin ödenir, süreç aylarca sürer. Bu kalemlerin hiçbiri alacağınız küçüldükçe küçülmez. Yani belli bir tutarın altında davayı kazansanız bile net sonuç eksidir. Eşik herkes için farklı ama hesabı basit: tahmini masraf artı bu işe harcayacağınız günlerin karşılığı, alacağın altında kalıyorsa devam edin.
Eşiğin üstündeyseniz önce süre veren resmi bir ihtar gönderin. Yedi gün gibi net bir tarih koyun, ödenmezse yasal sürecin başlayacağını yazın. Cevap gelmezse avukatınıza devredin ve konuyu takip etmeyi bırakın.
Eşiğin altındaysa kaybı kabul edin. Kızgınlıkla geçen her hafta yeni iş almadığınız bir hafta. Yazışmaları saklayın, o müşteriyle çalışmayı bitirin, aynı hatayı bir sonraki sözleşmede tekrarlamayın.
Sözleşmede yazması gerekenler
- İşin kapsamı ve kapsam dışında kalanlar
- Revizyon sayısı, ek revizyonun birim fiyatı
- Ödeme parçalarının tutarı ve tarihleri
- Gecikme faizi
- İptal halinde tamamlanan işin nasıl faturalanacağı
- Telif ve kullanım haklarının son ödemeyle devredileceği
Son madde çoğu freelance sözleşmesinde eksiktir ve en çok işe yarayanıdır. Hakların ödemeye bağlı olduğunu yazdığınızda, ödenmemiş bir işin kullanılması ayrı bir hukuki mesele haline gelir. Müşterinin hesabını değiştiren şey de genelde bu olur, hatırlatma e-postaları değil.
Kaynaklar