Girişimcilikte UX: Problemden Çalışan Çözüme

Girişimcilerin çoğu ürünü değil, fikri test eder. Kullanıcı deneyiminin erken aşamadaki işi arayüzü güzelleştirmek değil, hangi problemin gerçekten var olduğunu ucuza öğrenmek. Sorun tespiti ile çalışan ilk çözüm arasındaki mesafe, girişimlerin en çok tökezlediği yer.

Önce problem, sonra çözüm

Erken aşamada yapılan en pahalı hata, kimsenin şikâyet etmediği bir sorunu zarifçe çözmek. Kullanıcı araştırmasının işi fikri doğrulamak değil, yanlışlamak. Beş kişiyle yapılan yarım saatlik konuşma, üç haftalık geliştirmeden daha fazlasını söyler; çünkü konuşmada insanlar hâlâ ne yaptıklarını anlatırlar, demoyu gördükleri andan itibaren ne düşündüklerini anlatmaya başlarlar.

Persona ve empati haritası bu aşamada erkendir. Gerçek kullanıcıyla konuşmadan çizilen persona, kurucunun kendi varsayımlarının şirin bir resmi olur; kötüsü, sonraki aylarca ona referans verilir. Sıra şu: önce görüşme, sonra persona. Çerçeveyi toparlamak için Interaction Design Foundation'ın girişimciler için UX yazısı makul bir başlangıç.

Prototip ucuz, yanılgı pahalı

Prototip, ürünün küçük hali değildir. Tek bir varsayımı sınamak için vardır. Hangi varsayımı sınadığını bir cümleyle yazamıyorsan sınayacak bir şey yok demektir, elindeki sadece erken yapılmış bir tasarım.

Kimi test ettiğin, neyi test ettiğin kadar belirleyici. Arkadaş çevresi ve yatırımcı görüşmeleri kibar geri bildirim üretir, kibar geri bildirim de karar vermeye yaramaz. Soruyu değiştirmek işe yarar: "Bunu kullanır mıydın" neredeyse her zaman evet cevabı alır, "bu iş için en son ne zaman para harcadın" almaz.

Dijital üründe sürdürülebilirlik malzeme meselesi değil

Girişimcilere prototipleme anlatan metinlerde ikinci el malzeme, geri dönüşüm noktaları, parçalanabilir ambalaj tavsiyeleri sık geçer. Fiziksel ürün için yerinde tavsiyeler. Bir web ya da mobil uygulama geliştiriyorsan aynı paragraf havada kalır, çünkü orada malzeme diye bir kalem yok.

Çevre maliyetini malzeme seçimine bağlamam; dijital üründe o hesap sayfa ağırlığında, gereksiz ağ isteğinde ve boşa dönen sunucuda tutulur. 3 MB'lık bir ana sayfayı 400 KB'a indirmek, ofise geri dönüşüm kutusu koymaktan daha fazla iş görür. Üstelik ölçülebilir bir tarafı var: ilk açılış süresi kısalır, mobil veride kullanıcıya maliyeti düşer.

Hangi geri bildirim uygulanır

Geri bildirim toplamak kolay, ayıklamak zor. Değerli olan kullanıcının önerdiği çözüm değil, takıldığı yer. "Buraya bir düğme koyun" cümlesinin altında çoğunlukla "aradığımı bulamıyorum" yatar; düğmeyi koyarsan semptomu örtmüş olursun, üstelik bir sonraki kullanıcı için arayüzü biraz daha kalabalıklaştırırsın.

İki pratik kural işi kolaylaştırır:

• Aynı kişiyi ikinci turda test etme. Arayüzü öğrenmiştir, ölçtüğün şey artık ilk karşılaşma değildir.
• Bir turda tek değişiklik dene. Üç şeyi birden değiştirip sonuç iyileşirse hangisinin işe yaradığını bilemezsin.

Kullanıcıyla teması kesmeden ilerlemek, ürünün sürekli değişmesi anlamına gelmez. Tersine, neyin değişmeyeceğine karar verebilmek için yeterince kanıt biriktirmek anlamına gelir.