Freelance Web Tasarımda Tahsilat: Ödemeyi Baştan Kurgulamak
Freelance web tasarımda işi teslim etmek kolay kısım; zor kısım teslimden sonra paranın hesaba geçmesi. Tahsilat sorunu da genelde son faturada değil, ilk görüşmede başlar. Fiyatın nasıl söylendiği, kapsamın nasıl yazıldığı ve ödemenin hangi teslimata bağlandığı, gecikmeyi proje başlamadan belirler.
Fiyatı kapsamla düşür, saat ücretiyle değil
Müşterinin bütçesi teklifin altında kaldığında iki yol var. Saat ücretini düşürmek, ya da kapsamı kısaltmak. Birincisi kalıcı hasar bırakır: aynı müşteri sonraki işte o düşük rakamı referans alır, tavsiye ettiği kişiye de onu söyler. İkincisi dürüst bir pazarlık. Beş sayfa yerine üç, özel form yerine hazır çözüm, çok dilli yapı yerine tek dil.
Fiyat listeni görüşmeden önce hazırla. Karşındakiyle konuşurken kafadan hesap yapmak rakamı her zaman aşağı çeker.
Parayı ilk görüşmede konuş
Bütçe aralığını ilk yarım saatte sor. Rakam telaffuz etmekten çekinen tasarımcı, iki hafta sonra "aslında biz bunun için bu kadarını düşünmemiştik" cümlesini duyar ve o iki haftayı kimse ödemez.
Bütçesini söylemeyen müşteri de bir bilgi verir. Kesin rakam istemiyorsan alt sınırı söyle: bu kapsamdaki işlere şu rakamın altında başlamıyorsun, detaylar konuşulunca netleşir. Bu cümleden sonra devam eden görüşme, gerçek görüşmedir.
Teklifi iki adımda ver
Kalemli, süre tahminli, revizyon hakları yazılmış bir teklif hazırlamak yarım gün sürer. Bunu her soran kişiye yapmak, ayda birkaç günü karşılıksız harcamak demek.
Önce tek sayfalık bir aralık gönder: rakam aralığı, kaba takvim, neyin dahil olduğu. Müşteri bu aralığa devam diyorsa detaylı teklife geç. O aşamada kalemleri açmak artık savunma değil, planlama: analiz, tasarım, kodlama, içerik girişi, test, teslim sonrası destek süresi. Her kalemin yanında gün sayısı olsun. "Basit birkaç sayfa, neden bu kadar tutuyor" sorusunun cevabı o sütunda duruyor.
Sözleşmede gerçekten işe yarayan maddeler
Sözleşme anlaşmazlık çıkınca okunur, dolayısıyla anlaşmazlık çıkabilecek yerleri yazması gerekir. Üç sayfalık bir metin çoğu freelance iş için yeterli.
- Kapsam: kaç sayfa, hangi şablonlar, hangi entegrasyonlar. Sayı vererek.
- Revizyon: kaç tur, tur başına ne kadar süre, sonrası nasıl ücretlendirilir.
- İçerik: metin ve görselleri kim sağlıyor, gecikirse takvim ne oluyor.
- Ödeme takvimi ve her taksitin bağlı olduğu teslimat.
- İptal tazminatı: müşteri işi durdurursa o ana kadarki emeğin karşılığı.
- Teslim sonrası destek: kaç gün, neyi kapsıyor, bakım ayrı mı.
Bu listede en çok işe yarayan madde revizyon maddesi. Tahsilat gecikmelerinin büyük kısmı "iş daha bitmedi ki" itirazından çıkıyor ve o itirazın tanımı genelde sözleşmede yok.
Ödeme planını teslim sırasına bağla
Yaygın plan üç taksit: başlangıçta %40, tasarım onayında %30, teslimde %30. Planın zayıf noktası ortada duruyor. Son taksit, elinde pazarlık gücü kalmadığı anda tahsil edilmeye çalışılıyor.
Çözüm oranları oynatmak değil, son taksiti hangi işin önüne koyduğun. Ara teslimatları staging ortamında göster; müşteri siteyi gezer, kontrol eder, onaylar. Yayına alma, alan adının müşteri hesabına devri ve kaynak kodun teslimi bakiye ödemeden sonra yapılır.
Bunu sözleşmenin tek satırıyla halledersin: yayına alma ve alan adı devri, bakiye ödemenin ardından gerçekleştirilir. Avukata yazdırmaya gerek yok, cümle yeterince açık. Bu satırın bulunduğu projelerde hatırlatma mesajı yazmak çoğu zaman gerekmiyor.
Faturayı teslim günü gönder, gecikmeyi takvimle takip et
Fatura teslimle aynı gün çıkar. Bir hafta sonra gönderilen fatura müşterinin muhasebe döngüsünü kaçırır ve bazen tek başına otuz günlük gecikme üretir.
Vade günü geçtiyse aynı gün kısa bir hatırlatma yaz. İlk hafta boyunca nazik ve düzenli hatırlat. Telefonda konuştuysan bile ardından kısa bir özet e-postası at; yazışmanın izi, işin ilerleyen aşamasında tek dayanağın olabiliyor. İki haftayı geçen gecikmelerde ton değişir: ödeme yapılmazsa yasal yollara başvurulacağını yazılı olarak bildir, gerekirse avukat aracılığıyla ihtar çektir.
Ödemesi bekleyen işin üstüne yeni faz başlatma. Alacağı büyütmekten başka bir sonucu olmuyor.
Kaynaklar