Google Analytics Alternatifleri: Gizlilik Odaklı Analiz Araçları

Google Analytics'i bırakma isteğinin arkasında genelde tek bir cümle var: siteye giren herkese onay kutusu göstermekten bıktım. Plausible, Fathom ve Matomo bu sorunun etrafından dolaşmayı vaat ediyor, ama üçü de aynı bedelle gelmiyor. Aşağıda hangisinin ne zaman mantıklı olduğunu ve geçişin sessizce görmezden gelinen maliyetini yazdım.

Asıl mesele karmaşıklık değil

GA4'ün arayüzüne herkes kızıyor, doğru. Basit bir "dün kaç kişi geldi" sorusuna cevap almak için üç menü derinliğe inmek gerekiyor ve rapor kurmayı öğrenmek gerçekten yarım gün alıyor. Ama arayüz tek başına kimseyi taşınmaya ikna etmez; insanların çoğu bir araca alıştıktan sonra kötü arayüze katlanır.

Taşınma kararını veren şey yasal taraf. GDPR ve ePrivacy çerçevesinde kişisel veri işleyen bir takip kodu için ziyaretçiden açık onay almanız gerekiyor. Onay ekranı iki şeyi birden yapıyor: sayfanın üstünü kapatıyor ve reddeden ziyaretçiler ölçümün dışında kaldığı için elinizdeki veriyi eksik bırakıyor. Yani onay bandını taşımanın karşılığında daha az veri alıyorsunuz. Gizliliğe saygılı araçların satış argümanı da tam burası.

"Çerez yok, onay da yok" cümlesinin ince yeri

Çerez kullanmamak ile kişisel veri işlememek aynı şey değil. ePrivacy'nin onay şartı ziyaretçinin cihazına bir şey yazmakla ilgili, GDPR'ınki ise kişiyi tanımlanabilir kılan her veriyle ilgili. Bir araç çerez yazmayıp yine de IP adresi işleyebilir.

Plausible'ın çözümü şu: tekil ziyaretçiyi saymak için IP ve tarayıcı bilgisinden günde bir kez değişen bir tuzla hash üretiyor, ham IP'yi saklamıyor. Gün dönünce tuz değiştiği için dünkü ziyaretçiyle bugünkü ziyaretçi eşleşemiyor. Bunun pratik sonucu genelde atlanıyor: ziyaretçi sayınız gün bazında doğru, hafta bazında değil. Aynı kişi pazartesi ve salı geldiğinde iki tekil ziyaretçi olarak sayılır. Haftalık tekil kullanıcıyı GA4 seviyesinde takip etmeye ihtiyacınız varsa bu araçlar size onu vermiyor, veremez de; onay ekranından kurtaran şeyle aynı şey.

Ayrıntıyı Plausible'ın veri politikası açıkça yazıyor, kurmadan önce okumaya değer.

Kod boyutu tartışması abartılıyor

"45 KB'a karşı 1 KB" karşılaştırmasını her yerde göreceksiniz. Sayı yanlış değil ama tartıldığı terazi yanlış. Ortalama bir sayfa zaten birkaç yüz KB görsel ve font taşıyor; oraya 40 KB eklemek Largest Contentful Paint'i hissedilir biçimde bozmuyor. Farkı yaratan şey boyut değil, üçüncü taraf alan adına giden ek DNS çözümlemesi ve tarayıcının ana iş parçacığında harcadığı JavaScript yürütme süresi.

Yani hızı gerekçe göstererek taşınıyorsanız beklentinizi düşük tutun. Sitenizde Tag Manager üzerinden dört beş piksel varsa, Analytics'i değiştirmek yerine o listeyi budamak çok daha fazla kazandırır.

Üç araç, üç farklı denge

Plausible

Tek sayfalık panel, öğrenme eğrisi neredeyse sıfır, veriler AB içinde işleniyor. Açık kaynak olduğu için kendi sunucunuza da kurabiliyorsunuz. UTM parametreleri, hedefler ve özel olaylar var; huni analizi, kohort, kullanıcı bazlı yolculuk yok. Küçük ve orta ölçekli içerik siteleri için doğru seçim.

Fathom

Yaklaşım Plausible ile hemen hemen aynı, panel biraz daha sade. Kendi sunucunuza kurma seçeneği yok, tamamen servis olarak alıyorsunuz. Plausible ile aranızda ciddi bir özellik farkı çıkmıyor, karar genelde fiyat kademelerinin sizin trafiğinize nasıl denk geldiğine bakıyor.

Matomo

Diğer ikisinden farklı bir sınıfta. Ziyaretçi kayıtları, ısı haritası, oturum tekrarı, e-ticaret raporları, hepsi var. Bunun karşılığı: takip kodu ağır, panel GA4 kadar olmasa da kalabalık ve varsayılan ayarlarda çerez yazıyor. Çerezsiz moda geçirmek ayrı bir konfigürasyon işi, kurup unutulacak bir araç değil.

Kendi sunucunuza kurulan Matomo "ücretsiz" görünüyor ama bir VPS, güncelleme takibi ve trafik büyüdüğünde veritabanı bakımı demek. Ayda bir saatlik bakıma bile denk gelse, düşük trafikte servis olarak alınan bir Plausible aboneliğinden pahalıya çıkıyor. Kendi sunucunuzda barındırmak, ya trafiğiniz gerçekten büyük olduğunda ya da veri sizin altyapınızdan çıkamayacağı için mecbursanız mantıklı.

Fiyatlandırmada gözden kaçan yer

Bu araçların hepsi aylık sayfa görüntülemesi üzerinden ücretlendiriliyor. Kademeyi seçerken insanlar bugünkü trafiğine bakıyor, oysa fatura arşivin toplamına göre kesiliyor. Yıllarca yazı biriktirmiş bir blogda trafiğin önemli kısmı üç yıl önceki yazılara geliyor ve o trafik de sayaca yazılıyor. GA4'te bu kalem sıfır olduğu için karşılaştırma yaparken göz ardı ediliyor.

Geçiş sırasında iki aracı birlikte çalıştırmak

Standart tavsiye şu: yeni aracı kur, bir iki ay Analytics ile paralel çalıştır, sayılar oturunca eskisini kaldır. Mantıklı görünüyor. Ama o iki ay boyunca sayfada iki takip kodu birden duruyor ve GA hâlâ orada olduğu için onay ekranını da kaldıramıyorsunuz. Taşınma gerekçeniz olan iki şeyin ikisi de paralel dönemde elinizde yok, sadece daha yavaş bir site ve iki fatura var.

Ayrıca sayılar birbirini asla tutmayacak. Onay reddeden ziyaretçiler GA tarafında görünmez, reklam engelleyiciler iki aracı farklı oranda keser, tekil ziyaretçi tanımları zaten aynı değil. "Sayılar oturunca" diye beklediğiniz an gelmiyor.

Daha temiz yol: paralel dönemi iki haftaya indirin, tek amacı yeni kurulumun olayları doğru yakaladığını görmek olsun. Sonra GA kodunu kaldırın, ihracatını alıp bir kenara koyun ve iki veri setini birleştirmeye çalışmayın. Grafikte bir kırılma olacak, o kırılmaya "araç değişti" notu düşmek, uyduruk bir süreklilik kurmaya çalışmaktan iyidir.

Kısaca

İçerik yayınlıyorsanız ve baktığınız metrik hangi yazının okunduğuysa Plausible ya da Fathom'a geçin, farkı da onay ekranından kurtulmakta yaşarsınız. E-ticaret yapıyorsanız ve sepet terk oranını ürün bazında izliyorsanız gizlilik odaklı araçlar bunu vermiyor; ya Matomo'yu düzgün yapılandırın ya da GA4'te kalıp onay ekranıyla yaşamayı kabul edin. Ortada duran seçenek olan "her ikisini de tut" en kötüsü.