Fikir Elemenin Pratiği: Konverjan Düşünme Nasıl İşler
Bir toplantıda on beş fikir çıkarmak zor değil. Zor olan, ertesi gün o listeye bakıp hangisinin gerçekten yapılabilir olduğuna karar vermek. Diverjan ve konverjan düşünme tam da bu iki işi birbirinden ayırmak için var, sorun da genelde ikisini aynı anda yapmaya çalışmaktan çıkıyor.
Fikir toplarken eleme yok, elerken fikir yok
Diverjan düşünme seçenek sayısını artırır, konverjan düşünme sayıyı düşürür. İkisi ters yönde çalıştığı için aynı oturuma sıkıştırıldıklarında birbirini yer. Sahne herkesin bildiği sahnedir: biri öneriyi anlatmaya başlar, ikinci kişi cümle bitmeden neden olmayacağını söyler, üçüncü öneri hiç gelmez.
Kural basit. Fikir toplarken eleme yok, elerken yeni fikir yok. İki oturumu ayırın ve aralarına mümkünse bir gün koyun. Aradaki boşluk süsleme değil; listeye ilk günkü heyecanla değil, ertesi günkü gözle bakmayı sağlayan tek şey o.
Kriterleri fikirleri görmeden yazın
Fikirlerin nesnel kriterlerle değerlendirileceği hemen her metinde yazar. Kriterlerin ne zaman yazıldığı yazmaz, oysa asıl mesele orada.
Kriterleri fikirleri gördükten sonra belirlerseniz, kriterler zaten sevdiğiniz fikri tarif eder. O noktada yaptığınız iş eleme değil, gerekçelendirmedir. Beş satır yeter: bütçe, teslim tarihi, bakım yükü, geri alınabilirlik, ölçülebilir bir başarı tanımı. Oturumdan önce yazın ve masaya öyle oturun.
Karar matrisi mi, SWOT mu
Fikir seçerken karar matrisini SWOT'tan daha güvenilir buluyorum, çünkü matris sonunda bir sıralama üretir. SWOT dört liste üretir ve hangisinin ağır bastığı sorusunu yine size geri verir.
SWOT'un yeri var: tek bir seçeneği ya da şirketin genel durumunu tartarken işe yarar. On iki öneriyi üçe indirmek için değil.
Matrisin zayıf yeri de ağırlıklar. Aynı fikirler farklı ağırlıklarla farklı kazanır, ağırlıkları da siz koyarsınız. Bunu gizlemek yerine görünür yapın; ağırlıkları tabloya yazın ki sonuç tartışılırken ağırlıklar tartışılsın. Tartışmanın doğru yeri orası.
Eleme maliyetini kim biliyor
Yazılım tarafında elemenin gerçek kriteri çoğu zaman bakım yüküdür ve o yükü fikri uygulayacak kişi bilir. Uygulayacak kimsenin olmadığı bir seçim toplantısında maliyet tahminden ibaret kalır, tahminler de düzenli olarak aşağı yönlü sapar.
Bir tema üzerinde iki günde çözülen şeyle, veri modelini değiştirmeyi gerektiren şey aynı toplantıda yan yana iki madde gibi durur. Yan yana değildirler. Seçim oturumuna işi yapacak birini alın, liste kendiliğinden kısalır.
Elenen fikri silmeyin
Elenen öneriler bir sonraki turun hammaddesi. Bugün bütçeye sığmayan çözüm, altı ay sonra sığar; kabul edilen fikrin eksik kalan yanı da çoğu zaman elenenlerden birinin içinde durur. Listeyi saklayın, gerekçeleriyle birlikte.