Etnografik Araştırmayı Analiz Etmek: Sahadan Sonrası
Etnografik araştırmanın zor kısmı sahada değil, sahadan döndükten sonra başlar. Saatlerce kayıt, dağınık saha notu ve birbirini tutmayan cümlelerle kalırsınız; bunları karara çevirmek gözlem yapmaktan daha uzun sürer. Analizin çoğu da tam burada, ilk okumada anlamlı görünen şeye fazla erken bağlanarak çuvallar.
Ham not, veri değildir
Saha notu bir gözlemin kaydıdır, bulgusu değil. "Kullanıcı formu üç kez yukarı kaydırdı" cümlesi tek başına hiçbir şey söylemez. Aynı davranış yanlış alan sırasına da işaret edebilir, ekranda görünmeyen zorunlu bir alana da, kişinin başka bir sekmedeki bilgiyi kopyalamasına da. Analiz, bu üç ihtimali birbirinden ayıracak ikinci bir kanıt aramaktır. Bulamıyorsanız elinizdeki bulgu değil hipotezdir, raporda da öyle yazmalıdır.
Kısa oturum size yalnızca gösterilen versiyonu verir
Gözlendiğini bilen insan ilk yarım saat işini anlatarak yapar. Adımları sıraya sokar, kısayollarını kullanmaz, "normalde böyle yapmam ama" diye başlayan cümleler kurar. Bu süre geçtikten sonra biriken gerçek iş yükü onu kendi alışkanlıklarına geri iter ve asıl deneyim orada görünür.
Aritmetik bu yüzden oturum sayısının değil oturum uzunluğunun tarafında. Toplam altı saatlik saha bütçeniz varsa, birer saatlik altı oturumda ilk yarım saatler üç saati götürür ve geriye üç saat kullanılabilir gözlem kalır. Üçer saatlik iki oturumda aynı kayıp bir saattir, elinizde beş saat kalır. Katılımcı sayısını süreden kısarak artırmak örneklemi genişletmez, aynı yanlılığı çoğaltır.
Varsayımları bırakmayın, yazın
Sahaya çıkmadan önce "varsayımlarınızı kenara bırakın" tavsiyesi kulağa doğru gelir ve uygulanamaz. Neye bakacağınızı bilmeden bir odaya girerseniz her şeyi eşit ağırlıkta kaydedersiniz, o da hiçbir şeyi kaydetmemekle aynı kapıya çıkar. İşe yarayan yöntem tersi: gözlemden önce ekiple birlikte beklentileri tek tek yazın. Siparişi telefondan tamamlayacaklarını sanıyoruz. Yardım metnini okumadıklarını sanıyoruz.
Analizde bu liste elinizdeki en kullanışlı belge olur. Hangi maddenin tutmadığına bakmak, kayıtlarda serbestçe "ilginç an" aramaktan çok daha hızlı sonuç verir. Yan faydası da var: yanlış çıktığı önceden yazılı duran bir beklenti, paydaş toplantısında bulgunun sonradan uydurulduğu itirazını baştan kapatır.
Aynı oturumu iki kişi kodlasın
İki araştırmacı aynı kaydı birbirinden habersiz etiketlediğinde ilk turda listelerin örtüşmemesi beklenen sonuçtur. Bunu kalite sorunu saymayın. Örtüşmeme, kodlama şemasının henüz tanımlanmadığını söyler; "kullanıcı tereddüt etti" gibi bir etiket iki kişinin aklında iki farklı eşiği tarif ediyordur. Anlaşmazlığın çıktığı yerleri konuşup etiketi daraltmak, tek kişinin tutarlı görünen ama kimsenin denetlemediği kodlamasından iyidir.
Bulguyu karara çevirmek
Analizden çıkan her başlık ürüne girmez. Sıralarken tek bir soru işi görüyor: bu davranışı gösteren kişiler, ürünün kime hizmet ettiğini tarif eden gruba ait mi? Beş katılımcının ikisinde görülen bir zorluk, o iki kişi ana kullanıcı kitlesindeyse, beşte beş çıkan ama kenar bir senaryoya ait başka bir bulgudan daha aciline benzer.
Maliyet tarafını da teknik ekiple aynı toplantıda konuşun. Araştırmacının "navigasyon yeniden kurgulanmalı" dediği şey iki günlük bir iş de olabilir, çeyrek dönemlik bir iş de. Bunu bilmeden yapılan önceliklendirme birkaç hafta içinde kendiliğinden çöpe gider.
Kaynaklar