First-Click Testing: İlk Tıklama Neyi Ölçer, Neyi Ölçmez

Bir arayüzde kullanıcıya görev verip yalnızca ilk tıklamasının nereye düştüğüne bakan teste first-click testing deniyor. Ölçtüğü şey görevin tamamlanması değil, ilk kararın doğru yere gitmesi. Kurulumu bir öğleden sonra sürer, sonucunu okumak biraz daha dikkat ister.

Ölçtüğü tek şey ilk tıklama

Mekanizma basit. Katılımcıya bir ekran görüntüsü gösterilir, "faturanı indirmek istiyorsun, nereye tıklarsın" gibi bir görev verilir, tıkladığı koordinat kaydedilir ve ekran orada kapanır. İkinci tıklama yok, gerçek bir gezinme yok. Elinde kalan veri, o ekranın hangi noktalarının insana "burada olmalı" hissi verdiğidir.

Bu kısıt ilk bakışta zayıflık gibi durur, oysa testin ucuz olmasının sebebi tam olarak odur. Çalışan bir prototip gerekmez; kağıt üstünde çizilmiş bir wireframe, hatta rakip siteden alınmış düz bir ekran görüntüsü bile test edilebilir. Tasarım kodlanmadan navigasyon kararını sınayabilirsin.

Bir testi kurmak

Sıra şöyle işler:

1. Test edilecek ekranın tek bir görüntüsünü hazırla.
2. Kullanıcının gerçekten yapmak isteyeceği bir görevi tek cümleyle yaz.
3. Doğru sayılacak bölgeyi veya bölgeleri testten önce işaretle.
4. Katılımcıları topla, tıklama koordinatını ve tıklamaya kadar geçen süreyi kaydet.

Üçüncü adım atlanırsa test anlamını kaybeder. Sonuçlara baktıktan sonra "aslında şurası da kabul edilebilir" demek, ölçtüğün şeyi ölçüm bittikten sonra tanımlamaktır. Görev metnini yazarken de arayüzdeki kelimeleri kullanma: görevde "Hesabım" geçiyorsa katılımcı ekranda "Hesabım" yazısını arar, sen de navigasyon mantığını değil okuma becerisini ölçmüş olursun.

Bir katılımcıya arka arkaya çok sayıda görev vermek de aynı sonucu doğurur. İkinci görevden itibaren kişi ekranı öğrenmiştir; ilk tıklamanın sezgiselliği hakkında söylediği şey her turda biraz daha azalır.

Kaç katılımcı yeterli

Burada aritmetik kimseye taviz vermiyor. Yirmi katılımcıyla çalışıyorsan tek bir tıklama yüzde beşlik bir dilim demektir, yani %65 ile %70 arasındaki fark tek kişinin farklı düşünmesinden ibarettir. Isı haritası ekranda ikna edici görünür ama altındaki çözünürlük kabadır. Birbirine yakın iki tasarım seçeneği arasında karar vereceksen katılımcı sayısını ciddi biçimde artırman gerekir; buna karşılık tıklamaların yarısının yanlış menüye gittiği türden büyük bir sorunu görmek için otuz kişi fazlasıyla yeter.

Tree testing ile hangi sırada

Tree testing yalnızca etiket hiyerarşisini sınar: görsel yok, sadece metinden ibaret bir menü ağacı. First-click testing ise görsel düzenle etiketleri birlikte test eder, dolayısıyla iki değişkeni aynı anda hareket ettirir. İkisini birlikte kullanacaksan önce tree testing'i çalıştır. Etiketler baştan yanlışsa first-click sonuçları sana bozuk olanın yerleşim mi isimlendirme mi olduğunu söyleyemez.

Tıklama verisi mi, katılımcının açıklaması mı

Test bitince katılımcıya "neden orayı seçtin" diye sormak yaygın bir alışkanlık. Bu cevapları tıklama dağılımının kendisinden belirgin biçimde daha zayıf bir kanıt sayarım: insan yarım saniyede verdiği kararı sonradan düzgün bir hikâyeye bağlar, gerçekte olan bitene değil. Açıklamaları nereye bakacağını bulmak için oku, kararı tıklamaların nereye düştüğüne bakarak ver.

Testin göremediği yer

İlk tıklama doğru olabilir, yol yine de birkaç adım sonra tıkanabilir. Doğru menüye giren ama bir alt seviyede kaybolan kullanıcıyı first-click testi temiz bir başarı olarak raporlar. Yöntem ilk kararı ölçer ve orada durur; sonrasını görmek için görev tabanlı kullanılabilirlik testine ya da gerçek trafikteki huni verisine ihtiyacın olur.

Araç tarafında Optimal Workshop'ın Chalkmark aracı ve UsabilityHub yaygın seçenekler; ikisi de görüntü yükleme, görev tanımlama ve ısı haritası üretme işini hallediyor. Tek bir ekranı test edecekseniz basit bir form aracı ve resim haritasıyla aynı kurulumu kendiniz de yapabilirsiniz, bunun için abonelik almaya gerek yok.