Form İpuçları: Placeholder mı, Kalıcı Yardım Metni mi?
Form alanına kısa bir açıklama koymak iyi bir fikir gibi görünür, çoğu zaman da öyledir. Sorun ipucunun kendisinde değil, nereye konduğunda. Aynı metin placeholder olarak yazıldığında kullanıcı ilk tuşa bastığı anda kaybolur, yani tam ihtiyaç duyulduğu anda ortadan kalkar.
Yardım eder gibi görünen ipucu
Yaygın tavsiye şu: kullanıcı alana yazmaya başladığında ipucu kaybolsun, girilen veriyle karışmasın. Kulağa mantıklı geliyor. Ama aynı rehberler birkaç satır sonra şifre kurallarını açıkça belirtmenizi ister, ve bu iki tavsiye birbirini yer. Şifre kuralı, kullanıcının tam yazarken hatırlaması gereken şeydir. Placeholder'a koyarsanız ilk karakterle birlikte yok olur; kuralı yeniden okumak isteyen kullanıcı alanı silmek zorunda kalır.
Tarih alanında da aynı şey oluyor. GG/AA/YYYY ipucu ilk rakam girilir girilmez ekrandan kalkar, oysa asıl tereddüt üçüncü haneden sonra başlar.
Placeholder mı, kalıcı yardım metni mi
Alanın altına yerleştirilen kalıcı yardım metnini placeholder'dan daha güvenilir bulurum. Sebebi tercih meselesi değil: kalıcı metin, kullanıcı yazarken de ekranda durur, ekran okuyucuya aria-describedby ile bağlanabilir, ve etiketin yerini gasp etmez. Placeholder'ı etiket yerine kullanmak yaygın bir kısayol, ve alan dolduktan sonra kullanıcının o alanın ne olduğunu hatırlamasını beklemek anlamına geliyor. Uzun formda kimse hatırlamıyor.
Placeholder'ın hâlâ işe yaradığı yer var: tek alanlı arama kutusu gibi, kullanıcının zaten ne yapacağını bildiği ve doldurduktan sonra bağlamı kaybetmediği durumlar.
Kontrast tuzağı
İpucu tasarımında iki tavsiye sık sık yan yana yazılır: ipucu açık renk olsun ki gerçek girdiden ayrılsın, ve kontrast erişilebilirlik için yeterli olsun. Placeholder'da bu ikisi aynı anda sağlanamaz. Metni yeterince soluklaştırırsanız kontrast oranı düşer; okunaklı hale getirirseniz kullanıcı alanı dolu sanıp atlar. Gerçekten yaşanıyor bu, özellikle uzun formlarda hızlı ilerleyen kullanıcılarda.
Kalıcı yardım metninde ikilem yok. Metin alanın dışında olduğu için girdiyle karışma riski zaten sıfır, dolayısıyla soluk olmasına gerek kalmıyor. İkilemi çözmenin yolu daha iyi bir gri tonu aramak değil, metni alanın dışına çıkarmak.
Her alan ipucu istemez
Her giriş kutusunun altına açıklama koymak formu sadeleştirmez, gürültüye çevirir. Ad ve e-posta alanları etiketten anlaşılır. İpucu asıl olarak iki yerde işe yarar: girdinin belirli bir biçimde olması zorunluysa, ve alan adı kurum içinde bir anlam taşıyıp kullanıcı için taşımıyorsa. "Müşteri numaranız" diyen bir alan, o numaranın faturanın neresinde yazdığını söylemediği sürece boş bir talimattır.
Format örneği vermeden önce
Tarih, telefon, kimlik numarası gibi alanlarda örnek biçim göstermek yerelleştirmeye bağlıdır; GG/AA/YYYY Türkiye'de doğru, aynı formu başka bir pazarda açtığınızda değil. Ama sorulması gereken önce şu: o formatı kullanıcıya neden hatırlatıyorsunuz? Tarih için takvim bileşeni koyduysanız ipucuna gerek kalmıyor. Telefon numarasında boşluk ve tire karakterlerini sunucuda temizliyorsanız kullanıcıya nasıl yazacağını söylemenize de gerek yok. İpucu, esnek olmayan bir alanın özrü haline geldiğinde asıl düzeltilmesi gereken şey ipucu değil.