Freelance ve B2B Sözleşmelerinde Anlaşmazlık Çıkaran Maddeler
Freelance işlerde anlaşmazlıkların çoğu sözleşme olmamasından değil, sözleşmenin fazla genel yazılmasından çıkıyor. "Kurumsal web sitesi tasarımı yapılacaktır" cümlesi imza anında iki tarafa da yeterli görünür; üçüncü ayda tarafların aklındaki iş aynı iş değildir. Sorun çıkaran maddeler bellidir ve sayıları azdır.
Tek cümlelik iş tanımı kimseyi korumaz
Taraf bilgileri, tarih, imza: bunlar formalite ve zaten atlanmıyor. Atlanan yer işin tanımı. Sözleşmeye yazılması gereken şey ne yapacağınızdan çok neyi yapmayacağınız. "Kurumsal web sitesi" yazan bir maddenin altında müşteri blog modülünü, çok dilli yapıyı, ürün kataloğunu da bekleyebilir. Bunu kötü niyetle yapmaz, sadece sizin kafanızdaki sınırı hiç görmemiştir.
Teslim edilecek dosyanın biçimini de yazın. Tasarımda kaynak dosyanın teslimata dahil olup olmadığı, yazılımda kod deposunun kime devredileceği iş bittikten sonra konuşulduğunda pazarlığa dönüşüyor.
Revizyon sayısı değil, revizyon turu
"2 revizyon hakkı" maddesi pratikte tutmuyor, çünkü revizyonun ne olduğu tanımlı değil. Müşteri üç gün boyunca tek tek gelen on iki mesajla logoyu değiştirtir ve bunun tek revizyon olduğunu düşünür, siz iki hakkın da bittiğini. İkiniz de sözleşmeye bakarak haklı çıkabilirsiniz, madde bunu ayırt etmiyor.
Ölçüyü tura çevirin: geri bildirimler tek seferde ve yazılı olarak toplanır, süresi bellidir (üç iş günü gibi), siz uygularsınız, tur kapanır. Süre dolduktan sonra gelen istek yeni turdur. Bu haliyle madde kendi kendini uygular, çünkü turun ne zaman bittiğini iki taraf da takvimden görüyor.
Ödeme takvimini kaldıracı kaybettiğiniz ana göre kurun
Yaygın bölüşüm yüzde 50 başlangıç, yüzde 50 teslim. Bu takvimin sorunu şurada: son ödemeyi istediğiniz anda iş bitmiş, dosyalar karşı tarafta ve elinizde bekletebileceğiniz hiçbir şey kalmamıştır. Ödemeyi geciktirmenin müşteriye maliyeti o noktada sıfırdır.
İşi üç dilime böldüğünüzde (30/30/40 gibi) herhangi bir anda karşılıksız taşıdığınız iş miktarı bir dilimi geçmiyor ve her ödeme, henüz teslim etmediğiniz bir aşamanın önünde duruyor. Fark tutarda değil, sıralamada.
Gecikme için oran ve başlangıç günü yazın. Ticari işlerde sözleşmede oran olmasa da yasal temerrüt faizi işler, ama tahsilat konuşmasında "sözleşmenin 5. maddesi" demek, kanun maddesi aramaktan daha hızlı sonuç veriyor.
Telif devrini ödemeye bağlayın
Fikri mülkiyet maddesinde iki ayrı hata var. Birincisi devrin zamanlaması: mali hakların bakiye ödendiğinde geçtiğini yazmazsanız, teslimle birlikte hem işi hem hakları vermiş olursunuz. İkincisi kapsam: "tüm haklar müşteriye aittir" cümlesi göründüğü kadar güçlü değil, FSEK devrin yazılı olmasını ve devredilen hakların tek tek sayılmasını arıyor.
Portfolyo iznini ayrıca yazın. Tam devirden sonra kendi yaptığınız işi yayınlamak teknik olarak müşterinin iznine bağlı hale geliyor ve bunu iş bittikten sonra sormak zorunda kalmak, ilişki iyi bitmediyse cevapsız kalıyor.
"Tek müşteriyle çalışan personel sayılır" doğru değil
Sık tekrarlanan bir kaygı bu, ama ölçüt müşteri sayısı değil bağımlılık: çalışma saatlerini kim belirliyor, işi kim denetliyor, araç gereç kimin, talimat mı veriliyor yoksa sonuç mu isteniyor. Tek müşterisi olup kendi mesaisini kuran bir freelancer ile beş müşterisi olup birinin ofisinde onun saatleriyle çalışan biri karşılaştırıldığında riski yüksek olan ikincisidir.
Sözleşmeye "bağımsız hizmet ilişkisidir" yazmak da tek başına yetmiyor. Uyuşmazlıkta bakılan şey belge değil fiili durum, uygulama sözleşmeye uymuyorsa sözleşme değil uygulama esas alınır.
Geri kalanı duruma göre
Gizlilik, KVKK, yetkili mahkeme ve fesih maddeleri her işe aynı ağırlıkta girmez. Müşterinin müşteri verisine eriştiğiniz bir projede tek cümlelik gizlilik maddesi yetersiz kalıyor, orada veri işleyen sıfatıyla ayrı bir sözleşme gerekiyor. Yetkili mahkemeye kendi şehrinizi yazın; küçük bir alacak için başka şehirde dava takip etmenin masrafı alacağın kendisini geçebiliyor. Fesih maddesi ise iki taraf için de çıkış kapısı, asıl yazılması gereken kısmı o güne kadar yapılan işin nasıl faturalanacağı.
Avukata danışabiliyorsanız en iyisi odur. Danışamıyorsanız, tek bir şablonu her işe giydirmek yerine kapsam, revizyon, ödeme sırası ve telif maddelerini her iş için yeniden yazmak, sözleşmeyi uzatmaktan daha çok işe yarıyor.