TAPT Yöntemi: Deneyimi Söküp Başka Bir Ortamda Yeniden Kurmak
TAPT (Teasing Apart, Piecing Together), Clare Hooper'ın bir deneyimi parçalarına ayırıp başka bir ortamda yeniden kurmak için önerdiği yöntem. Fiziksel bir alışkanlığı dijitale taşırken neyin mutlaka taşınması gerektiğine karar vermeye yarıyor. Gücü ayırma aşamasında. Zayıf noktası ise çekirdeğin kim tarafından, neye göre seçildiğinde.
Ayırma: deneyimi üç katmana bölmek
İlk iş, elinizdeki deneyimi tek bir bütün olarak görmeyi bırakmak. TAPT bunu üç ayrı katmana bölerek yapıyor ve bu bölme, yöntemin en sağlam tarafı:
- Yüzeysel öğeler: gözle görülen nesneler ve arayüz parçaları. Fotoğraf, açıklama alanı, etiketleme kutusu.
- Dışsal etkiler: dışarıdan bakan birinin de fark edebileceği olaylar. Fotoğraf yüklendi, mesaj gönderildi, birileri yorum bıraktı.
- İçsel etkiler: kullanıcının içinde olup bitenler. Topluluğa ait hissetmek, eski bir anıyı yeniden yaşamak, merak.
Ayrımın işe yaraması için üçüncü katmanı gerçekten doldurmanız gerekiyor. Çoğu ekip ilk ikisini yazıp durur, çünkü onlar zaten ekranda duruyor. İçsel etkiler yazılmadığında geriye bir özellik listesi kalır ve o listeyi zaten yöntemsiz de çıkarabilirdiniz.
Birleştirme: tek cümlelik özet ve yeni bağlam
İkinci yarıda deneyimin özü tek bir ifadeye indiriliyor, sonra o ifade yeni ortamda sıfırdan kurgulanıyor. Örnek bir özet: "kullanıcıların geçmiş anılarını bir toplulukla paylaşabilmesi ve o anılar üzerinde birlikte oyalanabilmesi." Cümle kısaldıkça test edilebilir hale geliyor.
Çekirdeği tek cümleye indirmeyi, sayfalarca persona dokümanı biriktirmekten daha güvenilir buluyorum. Tek cümle yanlışsa iki gün içinde anlaşılır; otuz sayfalık doküman yanlışlığını aylarca saklar, üstelik kimse tamamını okumadığı için kimse itiraz da etmez.
Çekirdeği kim seçiyor
Yöntemin adımları net, seçim kriteri değil. "Bu deneyimin vazgeçilemez parçası hangisi" sorusuna toplantı odasındaki en yüksek sesli kişi cevap veriyorsa, TAPT ortaya bir yöntem çıkarmaz, mevcut kanıya yöntem kılığı giydirir.
Bunun tek panzehiri, seçimi kullanıcıya doğrulatmak. Çekirdek olarak belirlediğiniz unsuru bilerek çıkarın, prototipi öyle gösterin. Deneyim çöküyorsa doğru şeyi işaretlemişsiniz. Hiçbir şey değişmiyorsa o unsur çekirdek değildi, sadece alışkanlıktı.
Piknik örneği kendini çürütüyor
TAPT anlatılırken sık kullanılan bir örnek var: arkadaşlarla doğada piknik yapmak. Çekirdek deneyim genelde "doğada, arkadaşlarla paylaşılan keyifli sosyalleşme" diye yazılıyor. Sonra yeni bağlam olarak online piknik uygulaması öneriliyor: yemek siparişi, görüntülü sohbet, paylaşılan fotoğraflar.
Bu aktarım çekirdeğin üçte birini yolda bırakıyor. "Doğada" ifadesi çekirdeğe yazıldığı halde dijital versiyonda hiçbir karşılığı yok. İki ihtimal var: ya doğa gerçekten çekirdeğin parçasıydı ve bu deneyim ekrana taşınamaz, ya da çekirdek baştan yanlış yazıldı ve aslında mesele "aynı anda, birlikte yemek yemek" idi. İkisi de mümkün. Aynı anda ikisini birden savunamazsınız.
Yöntemi uygularken en çok bu noktaya bakın. Özet cümlesindeki her kelimenin yeni tasarımda bir karşılığı olmalı. Karşılığı olmayan kelime ya tasarımda eksik bir iş ya da özette fazladan bir süs.
Nerede işe yarar
TAPT, elinizde çalışan ve insanların sevdiği bir deneyim varken onu başka bir ortama taşımanız gerektiğinde işe yarıyor. Yüz yüze bir atölyeyi uzaktan yürütmek, mağaza içi bir alışverişi uygulamaya almak gibi durumlar. Sıfırdan yeni bir ürün tasarlarken ayıracak bir deneyim olmadığı için yöntem boşa dönüyor.
Pratik ölçüt şu: özet cümlenizi bir kabul kriterine çevirebiliyorsanız yöntem işlemiştir. "Kullanıcı, davet ettiği kişilerin ne yediğini eş zamanlı görebilmeli" test edilebilir bir ifade. "Kullanıcı topluluğa ait hissetmeli" ise ekranda karşılığı olmayan bir dilek, ne geliştirici ne de test yazan biri onunla bir şey yapabilir.