Freelancer Olarak Çalışan Zihniyetini Bırakmak
Freelance çalışmaya geçen çoğu kişi ofisi bırakır, refleksleri bırakmaz. Müşteriden iş talimatı beklemek, takvimini karşı tarafın doldurmasına izin vermek, fiyatı söyler söylemez indirime hazırlanmak: hepsi maaşlı düzenden kalma ve faturayı kendin kestiğinde ters çalışıyor. Asıl soru, ilişkinin tam olarak hangi noktada yeniden işveren-çalışan ilişkisine döndüğünü nereden anlayacağın.
Pratikte nasıl görünür?
Tanım aramak yerine davranışa bakmak daha hızlı sonuç verir. Her sabah "bugün ne yapayım" diye soruyorsan unvan değişmiş ama ilişki aynı kalmıştır. Aynı kalıp fiyat konuşmasında da çıkar: rakamı söyledikten sonra sessizliği doldurma isteği, maaş görüşmesinden kalma bir alışkanlık.
Peki bu her zaman kötü mü? Değil. Yeni bir alanda ilk işini alıyorsan müşterinin süreçlerine uyum sağlamak makul bir maliyet. Sorun, geçici uyumun kalıcı pozisyona dönüşmesi ve bunun genellikle fark edilmeden olması.
Tek müşteri ve çeşitlendirmenin sınırı
Zamanının büyük kısmını tek yere veriyorsan elindeki şey müşteri değil, güvencesi zayıf bir iş. Kaba bir eşik işini görür: bir müşteri kapasitenin yarısından fazlasını alıyorsa takvimini artık o belirliyordur, sözleşmede ne yazdığından bağımsız olarak.
Çeşitlendirme tavsiyesi genelde burada biter, oysa devamı var. Her müşteri, işin kendisinden bağımsız sabit bir yük getirir: yazışma, toplantı, teklif hazırlama, fatura, hatırlatma. Bu yük müşteri başına haftada iki saat bile olsa beş müşteride on saat eder, yani kırk saatlik haftanın dörtte biri henüz hiçbir iş üretmeden gitmiştir. Çeşitlendirmenin bir tavanı var ve o tavan "ne kadar çok o kadar iyi" değil. Üç ila beş aktif müşteri, çoğu tek kişilik yapı için hem riski dağıtır hem yönetilebilir kalır.
Sözleşme neyi çözer, neyi çözmez
Sözleşmenin asıl işlevi mahkemeye gitmek değil, altı ay sonra kimin ne söylediğini hatırlamak. Yazılım işlerinde bu en çok revizyonda patlar: "ufak bir değişiklik" diye gelen talep çoğu zaman veri modeline dokunur ve ufak olmaz. Sözleşmene revizyon turu sayısını ve kapsam dışı işin nasıl fiyatlanacağını yaz. Üçüncü "ufak düzeltme" geldiğinde tartışacak somut bir maddeye sahip olursun, ilişkiyi germek zorunda kalmadan.
Çözmediği şey de açık: kötü tanımlanmış bir iş, sözleşmeye geçirildiğinde de kötü tanımlanmış kalır.
Ortaklık, her şeye evet demeyi bırakmakla başlar
Müşteri çoğu zaman problemi doğru, çözümü yanlış tarif eder. İstenen özelliği aynen yapmak kolaydır ve kısa vadede memnuniyet üretir; sonra aynı kök nedenden ikinci, üçüncü talep gelir. Burada net bir ayrım işe yarıyor: önerilen çözüm müşterinin kendi uzmanlık alanına giriyorsa uygula, senin alanına giriyorsa itiraz et ve gerekçeni yazılı bırak. İkinci durumda susmak nezaket değil, sonraki faturayı kendi elinle küçültmek.
Peki müşteri ısrar ederse? Kararı o verir, parayı o ödüyor. Yazılı gerekçen durduğu sürece ilişki ortaklık olmaya devam eder; sözlü kalırsa altı ay sonra hatayı yapan sen görünürsün.
Kaynaklar