Tasarım Zihnini Taze Tutmak: WOQE Yaklaşımı ve Sınırları
Tasarımcının en büyük riski, kendi alışkanlıklarını kullanıcının alışkanlığı sanmaktır. A List Apart'ta önerilen WOQE yaklaşımı buna karşı dört fiil sıralıyor: izlemek, gözlemlemek, sorgulamak, keşfetmek. Dördü de ucuz, dördü de işe yarıyor. Yöntemin nerede durduğunu söylemeden anlatmak ise eksik kalır.
Dört adım
Kaynak makale rutini kırmanın yolunu şöyle topluyor:
- İzlemek: kendi tepkilerine dışarıdan bakmak, “herkes benim gibi kullanır” varsayımını yakalamak.
- Gözlemlemek: aynı problemin etrafında dolaşmak, binayı yalnızca cepheden görmemek.
- Sorgulamak: neden sorusunu ilk cevapta bırakmamak.
- Keşfetmek: fikri tek başına pişirmek yerine başkasının önüne koymak.
Hiçbiri için seyahate, konferansa ya da yeni bir şehre ihtiyaç yok. Hepsi normal bir iş gününe sığıyor.
Yöntemin kör noktası
Dört adımın üçü tasarımcının kafasının içinde geçiyor. İzlemek, gözlemlemek ve sorgulamak aynı sandalyede oturarak yapılır; işleme giren tek veri, tasarımcının zaten sahip olduğu veridir. Metin bir yandan “her kullanıcı senin gibi değildir” diyor, öte yandan bu farkı kapatmak için önerdiği araçların hepsini aynı kafanın içine bırakıyor. Daha dikkatli bakmak, yanlış yerden bakmayı düzeltmez.
Dışarıdan sinyal getiren tek adım keşfetmek. O da meslektaşı getiriyor, kullanıcıyı değil. Meslektaş eleştirisini trend taramasından daha güvenilir bulurum, çünkü biri senin özel bağlamına bakar, diğeri ortalamaya. Ama ikisi de beş kişiyle yapılmış yarım saatlik bir oturumun yerini tutmaz. Yöntemi kullanacaksan beşinci adımı kendin eklemek zorundasın.
Rutini gerçekten kıran şeyler
Kendi ürününü temiz bir tarayıcıda, yeni bir hesapla sıfırdan kurmak. Bir akışı fareye hiç dokunmadan, yalnız klavyeyle bitirmek. Ekran okuyucuyu açıp ana sayfayı dinlemek. Destek kayıtlarını haftada bir okumak. Bunlar zihin tazeleme egzersizi değil, doğrudan hata bulan işler.
Erişilebilirlik örneği tam burada oturuyor. Bir uygulamanın engelli kullanıcı tarafından kullanılamamasının sebebi çoğu zaman tasarım felsefesi değil; atlanmış bir etiket, bozulmuş odak sırası, klavyeye kapalı bir açılır pencere. Kök sebebi sormak doğru, ama kökün nerede olduğunu bilmek gerekir: bazı sorular tasarım masasında değil, arayüzün kendisinde cevaplanır.
Kaynak