Mobil Arama Tasarımı: Sekiz Desen, Dört Ayrı Karar

Mobil arama tasarımı üzerine yazılan yazıların çoğu sekiz on desen sayar ve aralarından birini seçmenizi bekler. Oysa bu desenler birbirinin alternatifi değil. Bir kısmı sorgunun ne zaman çalışacağına, bir kısmı kapsamın nasıl daralacağına, bir kısmı da ekrana ne geleceğine karar veriyor; aynı arama kutusunda hepsinden birer tane bulunur.

Sekiz desen, dört ayrı karar

Otomatik tamamlama, açık arama, dinamik arama, sınırlı arama, facetli arama, kayıtlı aramalar, çok alanlı formlar ve sonuç ekranı. Bu sekizi düz bir liste halinde yan yana dizmek, aralarında bir tercih yapılacakmış izlenimi bırakıyor. Dizilim şöyle olduğunda daha kullanışlı:

• Sorgu ne zaman çalışır: açık arama, dinamik arama, otomatik tamamlama.
• Kapsam nasıl daralır: sınırlı arama, facetli arama.
• Sorgu nereden gelir: kayıtlı ve son aramalar, çok alanlı formlar.
• Sonuç nasıl görünür: liste, ızgara, harita.

Her arama ekranında dört sorunun da bir cevabı vardır, farkında olarak verilmiş olsun ya da olmasın.

Sorgu ne zaman çalışır

Dinamik arama, yazılan her karakterde listeyi yeniden kurar. Cihazın belleğindeki bir kümeyi filtreliyorsanız (kişi rehberi, çalma listesi, indirilmiş otel listesi) doğru davranış budur, çünkü kullanıcı aradığını görür görmez yazmayı bırakır. İstek sunucuya gidiyorsa hesap değişir: sekiz harflik bir sorgu sekiz istek demektir ve mobil şebekede bunların çoğu, cevabı geldiğinde çoktan geçersizleşmiş olur. İki yüz milisaniyelik bir bekleme bu sayıyı bir iki isteğe indirir ve kullanıcı farkı hissetmez.

Açık arama kontrolü kullanıcıya bırakır, yazım bitene kadar hiçbir şey yapmaz. Sorgunun birkaç kelimeden oluştuğu içerik aramalarında tercihim bu yönde. Asıl kaçınılması gereken, otomatik tamamlama önerilerini dinamik sonuç listesinin üstüne bindirmek: öneri kutusu tam da güncellediği listenin üzerini kapatır, kullanıcı hangisine bakacağını bilemez. İkisinden biri seçilir.

Kapsam nasıl daralır

Sınırlı arama sorguyu tek bir bölüme kilitler. Kütüphane katalogları ve büyük e-ticaret siteleri bunsuz çalışmaz, ama mobilde kategori seçicinin arama kutusunun içine sıkıştırılması nadiren iyi sonuç verir; kutunun hemen altında bir sekme şeridi daha okunaklıdır.

Facetli arama ise çarpışarak büyüyen bir şey. Beş facet ve her birinde dört bağımsız seçenek, facet başına 16 olmak üzere toplamda 16 üzeri 5, yani bir milyondan fazla ayrı filtre durumu üretir. Bunun pratik sonucu şu: seçeneklerin yanında görünen sonuç sayılarını önceden hesaplayıp gömemezsiniz, her seçimden sonra sunucudan gelmeleri gerekir. Sayıları hiç göstermemek de bir seçim, ama o zaman kullanıcı sıfır sonuç veren kombinasyonları deneme yanılmayla bulacak.

Mobilde facet tepsisi ekranın tamamını kaplar, yani filtre seçerken sonuç görünmez. Dört beş facet üst sınır sayılmalı. Daha fazlası masaüstü tablosunda iyi görünür, telefonda değil.

Sorgu nereden gelir

Son aramalar, kurulumu en ucuz kişiselleştirmedir. Boş arama kutusuna dokunulduğunda beliren üç beş eski sorgu, birçok uygulamada otomatik tamamlamadan daha fazla iş görür, çünkü insanlar kendi aramalarını tekrar eder. Kayıtlı aramalar ise yalnızca sonuç kümesi zamanla değişiyorsa anlamlı: kiralık daire ilanları buna uygundur, bir tarif arşivi değil.

Çok alanlı formlar uçuş, otobüs ve otel aramalarında kaçınılmaz. Buradaki tek gerçek kural alan sayısını azaltmak. Tek yön seçildiğinde dönüş tarihi ekrandan kalkmalı, yolcu sayısı bir kişiyle gelmeli, kalkış noktası konumdan tahmin edilmeli. Formdaki her alan, kullanıcının cevaplamak zorunda olduğu bir sorudur.

Sonuç ekranı ve sıfır sonuç

Sonuçların hangi biçimde geleceği içeriğe bağlı: mekân arıyorsanız harita, ürün arıyorsanız görselli ızgara, metin arıyorsanız liste. Kullanıcıya biçim seçtirmek yerine doğru olanı varsayılan yapın, diğerine geçişi de bir dokunuşta bırakın. Toplam sonuç sayısını göstermek de kararı hızlandırır; 4 sonuçla 4.000 sonuç aynı ekranda çok farklı davranış gerektirir.

Sıfır sonuç ekranı bu listelerin çoğunda hiç geçmez, oysa aramanın en çok emek isteyen hali odur. "Sonuç bulunamadı" cümlesi tek başına bir çıkış yolu sunmaz. Yazım düzeltme önerisi, en son eklenen filtreyi kaldıran bir düğme ya da kapsamı genişletilmiş bir sonuç kümesi gerekir. Sıfır sonuç bir hata mesajı değil, ikinci bir aramanın başlangıcıdır.