UX Ekosistemi: Bütünsel Bakış Nerede Karar Üretir
Bir ürünün tek başına iyi olması yetmiyor, bu doğru. Kullanıcı onu onlarca başka uygulamanın, bir sürü alışkanlığın ve yanındaki insanların arasında kullanıyor. Ama "büyük resme bakın" tavsiyesi tek başına hiçbir kararı değiştirmiyor; ekosistem düşüncesi ancak masadaki somut bir seçeneği elediğinde işe yarıyor.
Ekosistem, kullanıcının o an elinde olan her şey
Kullanıcı bir arayüzü boşlukta kullanmıyor. Telefonunda başka uygulamalar açık, aynı veriyi gün içinde üç ayrı yere giriyor, işin bir kısmını masaüstünde bir kısmını yolda hallediyor. Ekosistem dediğimiz şey bu: ürünün etrafındaki cihazlar, insanlar, alışkanlıklar ve ürünün bunlarla kurduğu ilişki.
Buraya kadar itiraz edilecek bir şey yok. İtiraz tavsiyenin kendisine.
"Spesifiklerden uzaklaşın" tavsiyesi kendi örnekleriyle çelişiyor
Ekosistem yazılarının tipik kalıbı şu: ayrıntıya takılmayın, bütüne bakın. Sonra aynı yazı bütünü anlatmak için ayrıntı sıralıyor. Bildirim sesinin sessiz bir ortamda yüksek çıkması. Yeni sekmenin beklenmedik yerde açılması. Bir formun telefon numarasını boşluklu kabul etmemesi.
Bunların hepsi spesifik. Zaten öyle olmak zorunda, çünkü bütünsel bakış bir karar değil, bir bakış açısıdır ve karara ancak somut bir seçeneği elediğinde dönüşür. "Ekosistemi düşünelim" cümlesi bir toplantıyı bitiremez; "bu bildirimi gece göndermeyelim, kullanıcı telefonu yatak odasında tutuyor" cümlesi bitirir. Fark, ikincisinin yanlış olabilmesinde. Sınanabilir olmayan tavsiye tavsiye değildir.
Tutarlılık bir ilke değil, bir maliyet kalemi
Ekosistem listelerinin başında hep tutarlılık gelir: tüm platformlarda aynı dil, aynı navigasyon, aynı görünüm. Kimse buna karşı çıkmaz, çünkü bedava sanılır. Bedava değil. Her yeni yüzey, geri kalan yüzeylerle uyumlu tutulması gereken bir yüzey daha demek ve bu iş kendiliğinden olmuyor.
Bir yazılı tasarım kılavuzuyla paylaşılan bir bileşen kütüphanesi arasında seçim yapmak gerekirse, kütüphaneyi belirgin biçimde daha güvenilir bulurum. Kılavuz okunmayı, hatırlanmayı ve iyi niyeti gerektirir; kütüphane sadece derlenmeyi. Düğmenin dolgu boşluğu bir dokümanda yazıyorsa üç ekipten biri onu er geç kaçırır, tek bir bileşende duruyorsa kaçırma ihtimali ortadan kalkar. Tasarım kararının uygulamada karşılığı yoksa o karar alınmamış sayılır.
Ekosistem bakışı nerede gerçekten karar değiştirir
Tecrübeme göre üç yerde:
- Devir noktaları. Kullanıcının bir kanalda başlayıp başka kanalda bitirdiği işler. Mobilde doldurulan sepetin masaüstünde duruyor olması bir arayüz meselesi değil, oturum ve veri meselesidir.
- Sessiz varsayımlar. Ses, bildirim, izin, otomatik açılan pencere. Ürünün kullanıcının ortamı hakkında sormadan yaptığı her kabul buraya girer.
- Çıkış yolları. Dışa aktarma, paylaşma, veriyi başka araca taşıma. Ekosistemi ciddiye alan ürün kullanıcıyı içeride tutmaya değil, dışarıyla çalışmaya bakar.
Geri kalan çoğu tartışmada ekosistem kelimesi bir şey açıklamıyor, sadece kararı erteliyor. Somut bir dokunuş noktası, somut bir kullanıcı ve somut bir an olmadan yapılan bütünsellik sohbeti, toplantı bittiğinde kimsenin defterinde iz bırakmaz.
Kaynak