Tasarım Nedir? Kısıt Altında Karar Vermek

Tasarım, bir şeyi yapmadan önce nasıl olacağına karar verme işidir. Bu kararların tamamı kısıt altında verilir: malzeme, süre, bütçe, platform, ekibin bildikleri. Estetikten ayıran nokta da burası. Kısıtları yok sayan güzel çözüm tasarım değil, taslaktır.

Kısıt yoksa tasarım da yok

Bir masa tasarlarken yükü taşıyacak kalınlık, ahşabın fiyatı ve atölyenin kesim kapasitesi kararı sınırlar. Arayüzde bunun karşılığı ekran genişliği, ağ hızı, mevcut veri modeli ve teslim tarihidir. Kısıt listesi çıkarılmadan verilen karar tasarım değil tercihtir. Aradaki fark, birinin gerekçesinin olması.

Kısıtı sonradan keşfetmek pahalıdır. Ekran akışı çizilip onaylandıktan sonra ortaya çıkan "bu alan API'de yok" cümlesi, tasarımı da yazılımı da baştan aldırır. O yüzden süreç eskizle değil, neyin mümkün olmadığının yazılmasıyla başlar.

Kullanıcı merkezli tasarım, anket doldurtmak değildir

Kullanıcıyı merkeze almak, ona ne istediğini sormak anlamına gelmez. İnsanlar istediklerini değil, alışkın oldukları şeyi tarif eder. İşe yarayan şey, kullanıcının gerçekten yapmaya çalıştığı işi izlemek ve arayüzü o işin etrafında kurmaktır.

Masaüstü için hazırlanmış bir düzeni küçültüp mobile taşımak da bu yüzden çalışmaz. Fare ile parmak aynı hassasiyette değil, dikey ekranda göz farklı bir sırayla geziniyor ve mobil kullanıcı çoğunlukla tek bir işi bitirmeye geliyor. Ekranı daraltmak bu üçünden hiçbirini çözmez.

Hatayı kullanıcıya yazmak kolaycılık

Bir formu üç kişiden ikisi yanlış dolduruyorsa sorun o iki kişide değildir. Yanlış anlaşılan etiket, gizlenmiş zorunlu alan, geri dönüşü olmayan bir buton; bunların hepsi tasarım kararıdır ve sonucu da tasarımcıya aittir.

Bir tasarımın iyi olduğuna, toplantıdaki beğeni yorumlarından çok kullanıcının kaç kez geri tuşuna bastığına bakarak karar veririm. Beğeni, tasarımı ilk kez ve tek başına gören birinin anlık tepkisidir. Geri tuşu ise işini yapmaya çalışan birinin tıkandığı yeri işaretler.

Desteklenen her seçenek çarpma işlemidir

Tasarım kararlarının maliyeti toplama değil çarpma ile büyür. Üç ekran kırılımı, iki tema ve iki dil desteklemeye karar verdiyseniz elinizde 12 farklı kombinasyon var. Buton hizasında yaptığınız tek değişikliğin doğru göründüğünü kanıtlamak için bakılacak yer bir değil, on iki.

Bu yüzden "bir seçenek daha ekleyelim" cümlesi göründüğünden ağırdır. Koyu tema, ikinci bir dil ya da üçüncü bir kırılım eklemek bir tasarım işi değil, sonsuza kadar sürecek bir bakım taahhüdüdür. Kararı verirken maliyeti bir kerelik sanmak, sonraki her sürümde bedelini ödetir.

Sürdürülebilir tasarım, az karar veren tasarımdır

İyi tasarım fazla seçenek sunan değil, doğru varsayılanı seçendir. Kullanıcının karar vermek zorunda kaldığı her nokta bir yavaşlama, her ayar bir destek talebidir. Sistemi kurarken sorulacak soru şu: bu seçeneği kullanıcıya sormak zorunda mıyım, yoksa ben zaten doğru cevabı biliyor muyum?

Cevabı çoğu zaman biliyorsunuzdur. Bilmediğiniz durumlarda da tahmin edip geri alınabilir hale getirmek, kullanıcıyı baştan bir tercihle karşılamaktan iyi çalışır.