Web Sitesinde Rozet ve Başarı Sistemi Nasıl Kurulur
Rozet, puan, seviye. Bu ödüller kullanıcıyı siteye geri getirebiliyor, ama çoğu uygulamada yanlış kurulmuş halde duruyorlar: ilk eşik fazla uzakta, ilerleme görünmez, rozetin adı sitenin işiyle ilgisiz. Kötü kurulmuş bir ödül sistemi hiç ödül olmamasından daha kötüdür, çünkü kullanıcıya ulaşamayacağı bir hedefi her ziyarette gösterir.
Ödül aslında ne yapıyor
Bir eylemin hemen ardından gelen geri bildirim, o eylemin tekrarlanma ihtimalini yükseltir. Rozet sisteminin tek gerçek işlevi bu. Yorumunu yazdıktan sonra ekranda hiçbir şey değişmiyorsa kullanıcı yorumun bir yere ulaştığından bile emin olamaz; rozet, sistemin onu gördüğünü söyler.
Bundan çıkan sonuç net: ödülün değeri parasal değil, zamansal. Geciken ödül ödül sayılmaz. Rozetleri gece çalışan bir toplu işle dağıtıyorsanız kullanıcı eyleminin karşılığını ertesi gün görür ve o an geçmiş olur. Rozet yazma anında verilmeli.
Eşikler yanlış yere konuyor
Yaygın kurgu şu: 5 yorumda bronz, 25'te gümüş, 100'de altın. İlk bakışta düzgün bir merdiven gibi görünür. Değil. İlk eşik iki günde geçilir, ikincisi için yirmi yorum daha gerekir, üçüncüsü için yetmiş beş. Merdivenin basamakları yukarı çıktıkça uzuyor, yani kullanıcı ilk rozetini aldığı andan itibaren her gün daha yavaş ilerleyen bir çubuğa bakıyor.
Sitelerin çoğunda kullanıcı başına düşen yorum sayısı bir ya da ikidir. Böyle bir dağılımda 5'lik ilk eşik, kullanıcıların büyük bölümünün hiçbir zaman rozet almaması demektir. Ödül sistemi de zaten aktif olan küçük bir azınlığı ödüllendirip geri kalanına "sen bu işin dışındasın" mesajı vermiş olur.
İlk eşiği bire çekin. İlk yorum, ilk sipariş, ilk paylaşım anında karşılığını görsün. Sonraki eşikleri de üç katından fazla açmayın: 1, 3, 10, 30 dizisi 5, 25, 100'den çok daha iyi çalışır, çünkü kullanıcı bir sonraki basamağı her zaman görebilecek mesafede tutar.
Rozetin adı sitenin işini anlatmalı
"Seviye 4 Kullanıcı" hiçbir şey söylemez. Bronz, gümüş, altın da öyle; bunlar bir madenin adı, kullanıcının yaptığı işin değil. Bir yemek tarifi sitesinde "On tarif denedi", bir destek forumunda "Kabul edilen ilk cevap", bir e-ticarette "İkinci kez aynı satıcıdan aldı" rozeti hem kullanıcıya ne yaptığını hatırlatır hem de sitenin kendi diliyle konuşur.
Bunun bir yan faydası var: rozet adları site içeriğine bağlıysa hangi davranışı ödüllendirdiğinizi yazarken fark edersiniz. "Seviye 4" koyarken böyle bir kontrol yapmazsınız.
Profil sayfası rozetin gömüldüğü yerdir
Profil sayfası çoğu sitenin en az ziyaret edilen sayfasıdır. Rozetleri oraya dizip iş bitti sanmak, ödül sistemini kurup görünmez kılmaktır. Rozet, kazandıran eylemin gerçekleştiği yerde durmalı: yorumun yanında, ürün değerlendirmesinin altında, satın alma sonrası ekranda, listede kullanıcı adının hemen ardında.
Görünürlüğün ikinci işlevi kopyalanmadır. Bir yorumun yanında rozet gören ikinci kullanıcı, o rozetin nasıl alındığını merak eder. Profilde duran rozetin böyle bir etkisi olmaz, çünkü onu görmek için zaten o kişiyi aramış olmanız gerekir.
Sayaç tarafı
Rozet durumunu sayfa isteği sırasında sorgudan hesaplatmam. "Bu kullanıcının kaç yorumu var" sorusunu her istekte tüm yorum tablosuna sormak, tablo büyüdükçe pahalılaşan ve hiçbir zaman geri dönmeyen bir maliyettir. Sayacı yazma anında güncelleyin, kazanılan rozeti kazanıldığı tarihle birlikte ayrı bir tabloya yazın. O tarih sonradan "altı ayda kaç kişi ikinci rozete ulaştı" sorusunu cevaplamanızı sağlar; sayacın anlık değeri bunu cevaplayamaz.
Bir uyarı daha: geriye dönük çalışan bir kriter eklerseniz ("2019'dan beri yorum yazanlara rozet") bunu bir kez geçmiş veriyi tarayarak dağıtmanız gerekir. Kriteri yazarken geçmişin taranıp taranmayacağına karar verin, sonra değil. Sonradan verilen rozet, kullanıcının haberi olmadan biriken ve hiçbir davranışı değiştirmeyen bir kayıt olarak kalır.
Ne zaman hiç kurmamalı
Ziyaretçinin siteyle tek bir kez işi varsa ödül sistemi kurmayın. Bir kez fatura ödeyip çıkan kullanıcıya rozet vermek, ona tekrar gelmesi için yapabileceği bir şey olmadığını hatırlatır. Rozet sistemi, tekrarlanan bir davranışın zaten var olduğu yerlerde o davranışı görünür kılar. Olmayan davranışı yaratmaz.