Worst Possible Idea: Kötü Fikirden İyi Fikre Nasıl Geçilir

Beyin fırtınası tıkandığında sorun genelde fikir kıtlığı değil, filtredir: herkes önerisini söylemeden önce kafasında eler. Worst Possible Idea bu filtreyi kapatmak için hedefi tersine çevirir, masadan en kötü ve en uygulanamaz öneriler istenir. Asıl iş sonra başlar, o fikirleri neyin kötü yaptığını adlandırıp tersine çevirmekte.

Yöntem neyi çözüyor

Klasik beyin fırtınasında masaya gelen fikirlerin çoğu zaten bir kez elenmiştir. Katılımcı önerisini söylemeden önce tartar, aptalca görünme ihtimali olanı sessizce ayıklar. Worst Possible Idea bu tartıyı işlevsiz bırakır: kötü fikir istendiğinde kötü fikir söylemek risk almak değil, göreve uymaktır.

Arkasındaki yaklaşım Edward de Bono’nun lateral düşünme fikri. Doğrudan çözüme yürümek yerine problemin etrafından dolaşmak, onu başka bir açıdan görünür kılmak. Kötü fikir bu dolambaçlı yolun en ucuz aracı, çünkü kimse savunmak zorunda olmadığı için hızla üretiliyor.

Beş adımda uygulama

1. Problemi ve kısıtları tek cümleyle tahtaya yazın. Hedef net değilse kötü fikirler de rastgele dağılır.
2. Süreyi kısa tutup en saçma, en uygulanamaz önerileri toplayın. Yargı yok, gerekçe yok.
3. Her fikri neyin kötü yaptığını yazın.
4. O kötü özelliği kaldırın ya da tersine çevirin, elde kalana bakın.
5. Birkaç kötü fikri birleştirip ne çıktığını deneyin.

Üçüncü adım yöntemin gerçek işi, gerisi ısınma turu.

Tersine çevirme sanıldığı kadar otomatik değil

Bir fikri kötü yapan genelde tek bir özellik olmaz. Maliyeti fahiştir, yasal değildir ve kullanıcı da zaten istemiyordur. Tersini almak bu eksenlerden yalnızca birini düzeltir, fikir diğer ikisinde kötü kalmaya devam eder. “Listedeki her kötü fikri tersine çevirin” talimatı bu yüzden listeye toplu uygulandığında çoğu satırda boşa çıkar.

Aritmetik de aynı yeri işaret ediyor. Altı kişilik bir ekipten beş dakikada kişi başı dört öneri toplarsanız elinizde yirmi dört satır olur. Her satırı konuşup çevirmeye ikişer dakika ayırdığınızda ikinci aşama tek başına kırk sekiz dakika sürer, yani üretimin on katı. Oturumu bir saate sığdıracaksanız listeyi işlemeye başlamadan önce kısaltmak zorundasınız.

Listeyi genelde iki sütunlu tutarım: solda fikir, sağda onu kötü yapan tek özellik. Sağ sütuna tek kelime yazılamıyorsa o satır aslında kötü değil, yalnızca alışılmadıktır ve tersine çevrilecek bir yanı yoktur. Kalanlar arasından en çok gülüneni seçin. Gülme, kuralın en sert çiğnendiği yeri gösterir; çevrildiğinde en uzağa götüren fikir de odur.

Moderatör sınırı nereye koyar

Yöntemin anlatımında yerleşmiş bir çelişki var. Katılımcılardan yasaya ve kurallara aykırı fikirler istenir, aynı sayfada moderatöre etik çerçevede kalması söylenir. İkisi üretim aşamasında birlikte tutmaz. Sınır üretime değil işleme konur: söylenmesi serbesttir, listeye alınıp üzerine çalışılacak olanları moderatör seçer.

Tek istisna kişiyi hedef alan mizah. O, üretim aşamasında da durdurulur. Yöntemin tek sermayesi katılımcının kendini güvende hissetmesi, ve bir kişi bir kez alay konusu olduğunda oturumun geri kalanında kimse riskli fikir söylemez.