Kullanıcı Araştırmasında Katılımcı Seçimi: Kimi Çağırırsan Onu Öğrenirsin
Bir kullanıcı testinin sonucunu, hazırladığınız senaryodan çok kimi çağırdığınız belirler. Yanlış kişilerle yürütülen kusursuz bir oturum, doğru kişilerle yapılan dağınık bir oturumdan daha az işe yarar. Katılımcı seçimi bu yüzden araştırmanın hazırlığı değil, kendisidir.
Kriter listesi yazmak kolay, kotayı tutturmak zor
Katılımcı kriteri denince akla önce demografi geliyor: yaş, meslek, şehir, eğitim. Bunları yazmak formu doldurmayı kolaylaştırır ama çoğu dijital üründe davranışı açıklamaz. Otuz beş yaşındaki muhasebeci ile yirmi iki yaşındaki öğrenci aynı fatura ekranında aynı yerde takılır; ikisini ayıran şey yaş değil, o ekranı daha önce kaç kez görmüş olmaları.
Ürünle kurulan ilişki çok daha güçlü bir ayırıcıdır: hiç kullanmamış, denemiş bırakmış, düzenli kullanan, yoğun kullanan. Bu dört kutuyu doldurmak demografik dağılımı tutturmaktan hem daha zahmetli hem de daha çok işe yarar. Demografiyi ancak ürünün kendisi ona bağlıysa kritere çevirin; yaşa göre değişen yasal bir akış varsa evet, yoksa boşuna daralttığınız bir havuz.
Screener sorusu çoğu zaman aradığı cevabı fısıldar
"Daha önce buna benzer bir ürün kullandınız mı?" sorusu, karşısında bir ödeme duruyorsa neredeyse her zaman evet cevabı alır. Katılımcı yalan söylemiyor, sorunun hangi cevabı beklediğini görüyor. Elemek istediğiniz özelliği doğrudan sorduğunuz her yerde aynı şey olur.
Çalışan biçim, davranışı dolaylı sormaktır. Evet/hayır yerine sıklık sorun. Tek bir ürün adı yerine, içinde sizinkinin de geçtiği altı maddelik bir liste verip son bir ayda hangilerini kullandıklarını işaretletin, aradığınız profili ele vermeyen çeldiriciler koyun. Bir de şu var: sıklık beyanları sistematik olarak şişer. Haftada üç kez diyen kişi genelde haftada bir kullanıyordur, eşiğinizi buna göre kurun. Kısa sorun ama sadeleştirme uğruna belirsizleşmeyin; anlaşılmayan soru, uygun olmayan katılımcıyı içeri alır. Google Ventures ekibinin screener notları bu konuda hâlâ iyi bir başlangıç.
Beş kullanıcı kuralının yettiği yer
Yaygın tavsiye, bir akışta beş kullanıcının sorunların büyük kısmını ortaya çıkaracağıdır. Arkasında basit bir olasılık modeli var: bir sorunu tek kullanıcının fark etme olasılığı p ise, n kullanıcıda görülme olasılığı 1-(1-p)^n. Literatürde sık kullanılan p=0,31 değeriyle beş kullanıcı yüzde 84 civarına çıkar. Aritmetik doğru. Zayıf halka, p'nin herkes için sabit varsayılması.
Kullanıcıların yalnızca beşte birinin girdiği bir akışta, o akışa özgü bir sorunun karışık örneklemdeki etkin olasılığı da beşte birine iner ve beş kişilik oturum onu büyük ihtimalle ıskalar. Yani kural "beş kullanıcı" diye değil, "segment başına beş kullanıcı" diye okunmalı. Üç ayrı kullanıcı tipiniz varsa maliyet üçe katlanır, paylaşılmaz. Bütçe sıkışınca katılımcı sayısını kırpmak yerine segment sayısını azaltmak daha az bilgi kaybettirir.
Nereden bulunur, bedeli nedir
Kendi çevreniz en hızlı kaynak ve aynı zamanda en yanlısı. Şirket içinden kimseyi almayın; ürünü açıklayabilen bir katılımcı, ürünün anlaşılır olduğunu göstermez. Sosyal medya çağrıları daha geniş bir havuz açar ama gelen kitle ilan metnine benzeyen insanlardan oluşur, bunu kabul edip screener'ı sıkı tutun.
Panel ve ajanslar zaman kazandırır, karşılığında profesyonel katılımcı sorununu getirir. Düzenli test veren insanlar sesli düşünmeyi öğrenir, takıldıkları yeri fazla düzgün anlatır, nadiren sinirlenir; oysa gerçek kullanıcının sabırsızlığı en değerli sinyaldir. Panelden alacaksanız son altı ayda kaç araştırmaya katıldığını sorun ve üst sınır koyun. En çok göz ardı edilen kaynak ise kendi destek kayıtlarınız: şikâyet açan kullanıcı hem ulaşılabilir hem de anlatacak somut bir şeyi var. Yöntemlerin karşılaştırması için usability.gov'un katılımcı bulma rehberi derli toplu bir özet sunuyor.
Teşvik: sabit ödeme, çekiliş değil
Katılımcının zamanı gerçek bir maliyet, karşılığı da net olmalı. Sabit tutar açıklayın, oturum sonunda hemen ödeyin (çekiliş ve hediye kurası katılımı artırmıyor, sadece bütçeyi belirsizleştiriyor). Tutarı belirlerken hedef segmentin saatlik değerine bakın: yazılımcı ya da hekim çağırıp piyasa değerinin çok altında bir rakam teklif ederseniz, o segmentin yalnızca en boş vakitli kişileri gelir ve elinizde temsil gücü düşük bir grup kalır. Ödemeyi katılımcının uygun bulunmasına değil, gelmesine bağlayın; aksi halde screener'da doğru cevabı vermek için ekstra bir sebep yaratmış olursunuz.