Dark Pattern: Yanıltan Tasarımın Kodda Karşılığı
Kötü tasarım kazayla olur, dark pattern olmaz. Önceden işaretlenmiş bir onay kutusu, iptal için gereken beş ekran, "Hayır, teşekkürler" yazan soluk gri bağlantı: bunların her biri birinin oturup yazdığı koddur. Kasıtla beceriksizliği ayırmanın en pratik yolu da burada, o ekranın yapımının kaça mal olduğunu sormakta.
Kaza olmadığını nasıl anlarsınız
Kullanılabilirlik hataları ucuzdur. Etiketi yanlış yazarsınız, boşluğu unutursunuz, mobilde buton kayar; hepsi bir öğleden sonranın işidir ve düzeltmesi de öyledir.
Yanıltıcı akış tam tersi. Tek adımlık bir iptal ekranı yazmak, üç adımlık akıştan daha az iştir. Araya giren "emin misiniz" modalı, elde tutma teklifi, anket adımı; her biri ayrı bir ekran, ayrı bir durum, ayrı bir test demek. Kayıt formu iki alanken iptal yolunun beş ekrana yayılması, birikmiş teknik borç değil, harcanmış mesaidir.
Yaygın kalıplar
- Önceden işaretli kutular: kullanıcının vermediği izni verilmiş sayar. İzin, varsayılanı değiştirmek zorunda kalmadan alınıyorsa izin değildir.
- Asimetrik butonlar: kabul dolgulu ve büyük, ret altı çizili küçük bir yazı. Ekranda iki seçenek varmış gibi görünür, pratikte bir tane vardır.
- Labirent iptal: kayıt iki tık, iptal telefon görüşmesi.
- Gizli maliyet: kargo, hizmet bedeli ve vergi son adımda görünür. Kullanıcı oraya gelene kadar zaten yarım saatini vermiştir, geri dönmez.
- Sahte aciliyet: "Son 2 ürün", "3 kişi bu sayfaya bakıyor". Bu sayaçların bir kısmı stok tablosundan değil, rastgele sayı üreten birkaç satırdan geliyor.
A/B testi neyi gizler
Bu akışların savunması genelde veriyle gelir: test edildi, dönüşüm arttı. Doğrudur da. Sorun ölçümün penceresinde. Ölçülen olay kayıt anında biter, zarar aylar sonra ortaya çıkar. İki hafta koşan bir deney iki hafta içindeki her şeyi görür; altıncı aydaki iptali, kart itirazını, uygulama mağazasına düşen yorumu görmez. Kısa pencereli bir testte yanıltıcı akış neredeyse her zaman kazanır, çünkü kaybı sayan sütun panoda yoktur.
Bir abonelik projesinde iptali tek ekrana indirdiğimizde iptaller beklendiği gibi arttı, ama aynı kullanıcıların geri dönüş oranı da arttı; ikinci sayı hiçbir raporda yoktu.
Sınır nerede
İkna ile manipülasyonu ayıran şey duygu değil, bilgi. Bir indirimi öne çıkarmak ikna. Aynı ekranda toplam tutarı görünmez kılmak manipülasyon. Ölçüt basit: kullanıcı ne olduğunu bilerek mi seçiyor, yoksa bilmediği için mi.
İkinci bir ölçüt daha var, sahada daha çok işe yarıyor. Yaptığınız şeyi kullanıcıya yüzüne söyleyebiliyor musunuz? "Bülten kutusunu sizin adınıza işaretledik" cümlesini yazamıyorsanız o kutuyu işaretlemeyin.
Pratikte üç kural yeter: çıkış girişle aynı zorlukta olsun, izin isterken nedenini tek cümleyle yazın, toplam tutar akışın ilk gördüğünüz ekranında dursun. Üçü de yarım günlük iş. Yanıltıcı akışlar bundan pahalı.
Kaynak