Tasarım Eğitiminin Getirisi: Oran mı, Net Kazanç mı?

Tasarım eğitimine ödediğin paranın geri dönüp dönmediğini merak etmek makul. Yaygın cevap bir oran veriyor: yatırım getirisi, yani ROI yüzdesi. Sorun şu ki bu oran en ucuz seçenekte neredeyse her zaman en büyük çıkıyor, bu da onu kararın merkezine koymak için yeterli sebep değil.

Formül basit, sonucunu okumak değil

Hesap tek satır: net kazancı toplam yatırıma bölüp yüzle çarpıyorsun. Kazanç tarafında maaş farkı, terfi, yeni bir işe geçiş var. Yatırım tarafında ise yalnızca kurs ücreti değil, o eğitime ayırdığın zaman ve o zamanda kazanamadığın para da olmalı.

Formülde adı geçmeyen iki değişken var: kazancı kaç yıl boyunca topladığın ve paranın ileride bugünküyle aynı şeyi ifade edip etmediği. İkisini de yazmadan çıkan yüzde bir ölçüm değil, bir tercih.

Aynı hesap, ters sonuç

Rakamlarla bakalım. 50 TL'ye aldığın bir kitabın yılda 500 TL'lik gelir farkı yarattığını varsay. On beş yıl boyunca topladığında cebinde 7.450 TL net kalır, oran ise %14.900 çıkar.

Şimdi 20.000 TL'lik bir atölyeyi koy karşısına. Yılda 2.000 TL fark yaratsın. Aynı on beş yılda net kazanç 10.000 TL, oran %50.

Yüzde kitabı atölyenin yaklaşık üç yüz katı kadar başarılı gösteriyor, ama daha fazla para atölyeden geliyor. Nedeni matematiksel: bölen küçüldükçe oran şişer, 50 TL'lik bir tabanda her kazanç astronomik görünür. Blog yazılarında dolaşan beş haneli ROI rakamlarının hepsi bu numaraya dayanıyor.

Karşılaştırmayı kurmak için elektronik tabloya bile gerek yok. Bir sütuna yıllık net gelir farkını, diğerine ödediğin toplamı yaz, bir de kaç yıl için topladığını not et. Üçüncü sütuna oran koyma, oran sana karar verdirmez.

Yatırım tarafı genelde eksik yazılıyor

Kurs ücreti görünür kalem, kolay. Zor olan çalışmadığın süre. Dört yıllık bir programda öğrenim ücreti ve yaşam giderinin yanına o dört yılın gelirini de eklemen gerekir, çünkü o para gerçekten kaybediliyor.

Diploma da tam burada ROI hesabına en kötü uyan seçenek oluyor. Getirisinin bir kısmı hiç paraya çevrilmiyor: tanıdık çevresi, bazı pozisyonların ön elemesinden geçebilmek, yurt dışı başvurularında istenen belge. Bunları yüzdeye sıkıştırmaya çalışırsan hesap sahte bir kesinlik kazanır. Diplomayı kurslarla aynı tabloya sokma, ayrı bir karar olarak değerlendir.

Başabaş süresi daha dürüst bir soru

20.000 TL ödediğin eğitim yılda 2.000 TL getiriyorsa on yılda başa baş gelirsin. Kitapta ya da birkaç yüz liralık çevrim içi kursta ilk küçük zam bile bu noktayı geçer.

On yıl uzun bir süre. Asıl sorulacak şey şu: öğrendiğin şey o zaman diliminde hâlâ geçerli mi olacak? Arayüz araçları ve tasarım sistemleri hızlı değişiyor, belirli bir yazılımın ileri seviye eğitimi beş yılda değerini yitirebilir. Yöntem öğreten eğitimlerin ömrü uzun, araç öğretenlerin kısa. Fiyatları karşılaştırırken bunu da karşılaştır.

Sertifika ne kadar sayılıyor

Kurs sertifikalarının işe alımda tek başına ağırlığı sanıldığından az. Portföyünde o eğitimde ürettiğin gerçek bir iş varsa sertifika onu destekler; yoksa özgeçmişte bir satır olarak kalır. Bu yüzden ödeme yapmadan önce eğitimin çıktısında ne üreteceğine bak, hangi rozeti vereceğine değil.

Küçük ve yöntem odaklı kaynaklardan başlamak, pahalı programa girmeden önce alanın sana uyup uymadığını da ucuza test etmeni sağlar. Yanlış alan seçtiğini 300 TL'lik bir kitapla anlamak, 20.000 TL'lik bir atölyenin ikinci gününde anlamaktan iyidir.